Rehber
Çatı GES başvurusu: adımlar ve değerlendirme takvimi
Görevli dağıtım şirketine elektronik başvurudan komisyon incelemesine, aylık değerlendirme takviminden ret gerekçelerine adım adım süreç.
Çatı GES başvurusu, tüketim tesisinizin bağlı olduğu şebeke işletmecisine, yani çoğu durumda ilinizdeki dağıtım şirketine elektronik ortamda yapılır (Yönetmelik md. 10/1). Başvurudan sonra süreç kişiye göre değil, ay bazında toplu işler: bir ayda gelen bütün başvurular izleyen ayın ilk yirmi günü içinde evrak yönünden, onu izleyen ayın yirmi günü içinde teknik yönden değerlendirilir. Eksik ya da yanlış evrakla yapılan başvuru teknik değerlendirmeye alınmaz ve iade edilir (md. 13/1–2); bu nedenle hazırlık, başvurunun kendisi kadar önemlidir.
Adım 1: Şebeke işletmecinizi belirleyin
Yönetmelikte “ilgili şebeke işletmecisi”, ilgisine göre TEİAŞ, dağıtım şirketi ya da OSB veya endüstri bölgesi dağıtım lisansı sahibi tüzel kişidir (md. 4/1-l). Organize sanayi bölgesi dışındaki ev ve işyeri çatılarında muhatap, bölgenizdeki dağıtım şirketidir. Türkiye’de 21 dağıtım bölgesi vardır (ELDER listesi); İstanbul’da Anadolu yakası AYEDAŞ, Avrupa yakası Boğaziçi bölgesindedir. Bütün şirketler ve illeri dağıtım şirketleri tablosunda yer alıyor.
Üretim tesisi, kurulacağı dağıtım bölgesi dışındaki başka bir dağıtım sistemine bağlanamaz (md. 7/9). Üretim ve tüketim tesisinin aynı dağıtım bölgesinde olması da esastır; bunun istisnası (h) bendi kapsamındaki tesislerdir (md. 5/5).
Adım 2: Başvurmadan önce kapasiteyi kontrol edin
Başvurunun sonucunu çoğu zaman belgelerden çok şebeke kapasitesi belirler. Başvurmadan önce şunlara bakmak işe yarar:
- Sözleşme gücü: Tüketim tesisiyle aynı ölçüm noktasındaki yenilenebilir tesisin kurulu gücü sözleşme gücünü aşamaz (md. 7/10, 11/3). Hedef gücü kaç kWp gerekir aracıyla kabaca belirleyebilirsiniz.
- Trafo kapasitesi: Şebeke işletmecisine ait trafoya AG’den bağlanan üretimin toplamı trafo gücünün yüzde ellisini geçemez (md. 7/2); bir kişiye bir takvim yılında tahsis edilebilecek kapasite Ek-3’teki tabloya göre belirlenir (md. 7/3).
- Duyurular: TEİAŞ trafo merkezi bağlantı kapasitelerini her ayın ilk on beş günü içinde, dağıtım şirketleri ise bölgelerindeki bağlantı görüşleri ve başvurulara ilişkin bilgileri her ayın yirmi beşine kadar internet sayfalarında duyurur (md. 7/19–20).
- Veri talebi: Başvuruda kullanılacak ve şebeke işletmecisinden edinilebilecek veriler yazılı olarak istenirse üç iş günü içinde yazılı verilir (md. 10/4).
Belge listesi Kurul kararıyla belirlendiği için burada sayılmıyor; ancak yönetmeliğin değerlendirme ölçütleri, başvurudan önce hangi bilgilerin netleşmesi gerektiğini gösterir:
| Bilgi | Neden önemli? |
|---|---|
| Abone grubu (mesken, işyeri, sanayi, tarımsal sulama) | Mahsuplaşma dönemi, satış fiyatı ve (h) bendi hakları buna bağlıdır (md. 26/20, 28/11–12, 5/1-h) |
| Bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücü | Kurulu gücün üst sınırı ve öncelik ölçütüdür (md. 7/10, 14/6-c) |
| Son bir yıllık tüketim | Kısıtlı noktalarda öncelik sırasını belirler (md. 14/6-b) |
| Üretimin tüketimle aynı ölçüm noktasında olup olmadığı | Öncelikte ilk ölçüttür; güneşte aynı noktada yalnızca çatı ve cephe uygulaması yapılabilir (md. 14/6-a, 11/3) |
| Ortak sayaçlı tüketimlerin birleştirilmesi | Birleştirme şebeke işletmecisine yazılı başvuruyla yapılır (md. 29/2) |
| Apartmanda çatı kullanımı | Ortak yerde tesis için kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası aranır (Kat Mülkiyeti Kanunu md. 19) |
Apartman çatısına özgü kurallar apartman çatı GES rehberinde ayrıca ele alınıyor.
Adım 3: Elektronik başvuru
Başvuru, Kurul kararıyla belirlenen bilgi ve belgelerle elektronik ortamda yapılır; elektronik başvurularda belge iadesi yapılmaz (md. 10/1). Şebeke işletmecisi, diğer mevzuattan doğan yükümlülükler hariç, Kurul’un belirlediği liste dışındaki bir belgenin eksikliği gerekçesiyle başvuruyu reddedemez (md. 10/2). Başvuru bedeli, yıllık işletim bedeli ve işlem bedelleri her yıl 31 Aralık’a kadar Kurul tarafından belirlenir (md. 36/2).
Başvuru ayı içinde yazılı kurulu güç değişikliği istenirse talep tarihi başvuru tarihi sayılır (md. 10/3). Sonuçlanmamış bir başvuru varken aynı kişi aynı yere yeniden başvuramaz; önce ilk başvurudan vazgeçilmelidir (md. 10/8).
Adım 4: Komisyon ve evrak incelemesi
Başvurular, TEİAŞ, TEDAŞ ve şebeke işletmecisinin birer temsilcisinden oluşan komisyonda incelenir; komisyon başkanı TEİAŞ temsilcisidir ve kararlar oy çokluğuyla alınır (md. 12/2). Tip proje kapsamındaki 25 kW’a kadar tesislerin başvuruları komisyona gitmez, doğrudan şebeke işletmecisince sonuçlandırılır (md. 12/1).
Evrak incelemesinin ardından TEİAŞ’tan trafo merkezi bazında arıza akım limiti görüşü alınır; TEİAŞ bu görüşü on beş gün içinde verir (md. 7/5). Evrak yönünden eksik veya yanlış bulunan başvurular teknik değerlendirmeye alınmaz. Başvuru sahibine üç iş günü içinde bildirilir, sonuçlar da açıklamalarıyla izleyen iş günü şebeke işletmecisinin internet sayfasında yayımlanır (md. 13/1–3).
Adım 5: Teknik değerlendirme ve EİGM
Eksiksiz başvurular, evrak incelemesini izleyen ayın yirmi günü içinde teknik yönden değerlendirilir (md. 14/1). Kapasite kısıtı olan bağlantı noktalarında öncelik sırası aynı ölçüm noktası, tüketim miktarı, sözleşme gücü ve daha önce olumlu görüş almamış olma ölçütleriyle belirlenir (md. 14/6). Güneş başvurularında olumlu sonuç, on iş günü içinde YEPDİS üzerinden EİGM’ye gönderilir; EİGM otuz gün içinde değerlendirir (md. 16/1). Sonraki adımlar çağrı mektubu süreci rehberinde.
Örnek takvim, yönetmelikteki azami sürelerle:
| Adım | Mart başvurusu için |
|---|---|
| Başvuru | Mart içinde herhangi bir gün |
| Evrak incelemesi | Nisan’ın ilk yirmi günü |
| Teknik değerlendirme | Mayıs’ın yirmi günü içinde |
| EİGM’ye gönderim | Uygun bulunmadan itibaren on iş günü |
| EİGM kararı | Gönderimden itibaren otuz gün |
| Çağrı mektubu için yazılı başvuru | Aylık ilandan itibaren bir ay |
Yönetmelikte sayılan ret ve iade nedenleri
Bağlantı başvurusu ancak ilgili mevzuat ve teknik mevzuat hükümlerine dayanılarak reddedilebilir; ret gerekçesi yazılı bildirilir (md. 7/1). Yönetmelikte adı geçen başlıca nedenler:
- Evrakın eksik ya da yanlış olması (md. 13/1).
- TEİAŞ’ın arıza akım limitinin veya trafo merkezindeki transformatör gücünün aşıldığını bildirmesi; bu başvurular iade edilir (md. 7/6) ya da teknik değerlendirme yapılmadan reddedilir (md. 14/1).
- Bağlantı noktasındaki dağıtım tesislerinin geçici kabulünün yapılmamış olması (md. 7/7).
- Sahanın önlisans veya üretim lisansı başvurusuna konu olması (md. 7/15).
- Öncelik değerlendirmesinde kapasitenin yetmemesi (md. 14/4–6).
- EİGM teknik değerlendirmesinin olumsuz sonuçlanması (md. 16/1).
- Dağıtım veya görevli tedarik şirketinin ortaklarının ve bunların kontrolündeki kişilerin kendi bölgesinde güneş başvurusu yapması (md. 37/10).
Sonuçları nereden takip edersiniz?
Yönetmelik, başvuru sahibinin her aşamada sonucu görebilmesi için yayın yükümlülükleri öngörür. Evrak incelemesi sonuçları eksik ve yanlış başvuruların açıklamalarıyla, teknik değerlendirme sonuçları da teknik açıklamalarıyla değerlendirmeyi izleyen iş günü şebeke işletmecisinin internet sayfasında yayımlanır (md. 13/3, 15/1-a). Olumlu ve olumsuz sonuçlanan başvurular ayrıca aylık olarak ilan edilir (md. 16/5); çağrı mektubu için bir aylık yazılı başvuru süresi bu ilandan başlar. Şebeke işletmecileri bu duyuruları yıllar itibarıyla aylık bazda internet adreslerinde arşivlemekle yükümlüdür (md. 33/3). Bu nedenle başvuru ayından itibaren şirketin lisanssız üretim duyurularını düzenli kontrol etmek, süre kaçırmamak için en pratik yoldur.
Başvurunun nereye yapılacağına dair kısa yanıt SSS sayfasında yer alıyor.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Çatı GES başvurusu için hangi belgeler isteniyor?
Başvuruda sunulacak bilgi ve belgeler yönetmelikte tek tek sayılmaz, EPDK Kurul kararıyla belirlenir. Dağıtım şirketi, diğer mevzuattan doğan yükümlülükler dışında bu listede olmayan bir belgenin eksikliğini gerekçe göstererek başvuruyu reddedemez.
Ayın son günü yaptığım başvuru ne zaman değerlendirilir?
Değerlendirme aylık toplu yapılır. Bir takvim ayında alınan bütün başvurular, izleyen ayın ilk yirmi günü içinde evrak yönünden incelenir. Ayın ilk günü ile son günü yapılan başvurular aynı döngüye girer.
Başvurum reddedilirse gerekçesini öğrenebilir miyim?
Evet. Yönetmeliğe göre bağlantı başvurusu ancak mevzuat hükümlerine dayanılarak reddedilebilir ve ret gerekçeleri başvuru sahibine yazılı bildirilir. Teknik değerlendirmede reddedilen başvurulara yapılan bildirimde teknik değerlendirmeye de yer verilir.
Başvurduğum ay kurulu gücü değiştirebilir miyim?
Başvurunun yapıldığı ay içinde yazılı olarak kurulu güç değişikliği talep edilebilir. Bu durumda talep tarihi başvuru tarihi kabul edilir ve yeni güce göre gereken belgeler başvuruya eklenir.