Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu süreci

Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu, teknik değerlendirmesi olumlu sonuçlanan başvuru sahibine ilgili şebeke işletmecisinin tebliğ ettiği ve bağlantı anlaşması imzalamaya davet eden belgedir. Mektupta yönetmeliğin hangi hükmü uyarınca düzenlendiği ve ihtiyaç fazlası enerjinin hangi hükme göre değerlendirileceği açıkça yazılır (Yönetmelik md. 16/6). Kapasite tahsisinin fiilen başladığı an bu belgedir; bu yüzden hem çağrı mektubuna kadarki takvimi hem de sonrasındaki süreleri bilmek gerekir. Başvurunun kendisi ve istenen belgeler başvuru adımları rehberinde ele alınıyor.

Teknik değerlendirmeden olumlu görüşe

Evrak incelemesinden geçen başvurular, izleyen ayın yirmi günü içinde komisyonca teknik yönden değerlendirilir (md. 14/1). Başvurular trafo merkezlerine göre sınıflandırılır ve bağlantı noktası itibarıyla şebeke kısıtları dikkate alınır (md. 14/2–3). Kısıt varsa güneş başvuruları arasında sırasıyla şu ölçütler uygulanır (md. 14/6):

1. Üretim tesisinin ilişkilendirileceği tüketim tesisiyle aynı ölçüm noktasında olması.
2. Son bir yıllık tüketimin (daha önce çağrı mektubu alınmışsa öncelik değerlendirmesine esas tüketimin) diğer başvurulardan yüksek olması.
3. Bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünün diğerlerinden yüksek olması.
4. Başvuru sahibinin daha önce olumlu bağlantı görüşü almış bir başvurusunun bulunmaması.

Bütün ölçütlerde eşitlik varsa başvuru tarihi sırası belirler. Bir yıllık tüketimi olmayan noktalarda mevcut aylık tüketimlerin ortalaması yıllığa çevrilir (md. 14/6). Tip proje kapsamındaki 25 kW’a kadar tesislerde ise EPDK’nın usul ve esasları saklı kalmak kaydıyla başka işlem yapılmaksızın olumlu bağlantı görüşü oluşturulur (md. 14/7); bu grup 25 kW altı çatı GES rehberinde anlatılıyor.

Sonuçlar, değerlendirmeyi izleyen iş günü şebeke işletmecisinin internet sayfasında açıklamalarıyla yayımlanır ve başvuru sahibine üç iş günü içinde yazılı bildirilir. Ret kararlarında gerekçe ve teknik değerlendirme yer alır; belgeler on iş günü içinde iade edilir (md. 15/1).

EİGM değerlendirmesi ve çağrı mektubunun tebliği

Güneş enerjisine dayalı başvurularda şebeke işletmecisinin olumlu bulduğu başvuru henüz çağrı mektubuna dönüşmez. Teknik değerlendirme formundaki bilgiler, uygun bulunma tarihinden itibaren on iş günü içinde YEPDİS’e girilerek Bakanlık Enerji İşleri Genel Müdürlüğüne (EİGM) gönderilir; EİGM değerlendirmeyi otuz gün içinde sonuçlandırır (md. 16/1-a). Bilgilerde hata ya da eksik varsa başvuru sahibine üç iş günü içinde bildirilir, düzeltme için on iş günü verilir. Süresinde düzeltilmeyen ya da olumsuz sonuçlanan başvurular iade edilir.

EİGM raporu olumlu olan güneş başvurularında çağrı mektubu, olumlu ve olumsuz sonuçların aylık ilanından itibaren bir ay içinde yazılı başvuru yapılması üzerine tebliğ edilir (md. 16/2, 16/5). Bu başvuruyu yapmayanların olumlu bağlantı görüşü kendiliğinden geçersiz olur.

Çağrı mektubundan bağlantı anlaşmasına

Çağrı mektubu tebliğ edilen kişiye bir yıl süre verilir. Bu sürede üretim tesisinin ve varsa bağlantı hattının projesini Bakanlığa ya da yetki verdiği kuruma onaylatmak zorunludur (md. 17/1). Proje onayı (hidrolik tesislerde ayrıca su kullanım hakkı anlaşması) eksiksiz sunulursa, şebeke işletmecisi otuz gün içinde bağlantı anlaşması imzalamakla yükümlüdür (md. 17/2). Süre içinde belge sunulmazsa bağlantı anlaşması imzalama hakkı kaybedilir ve belgeler iade edilir (md. 17/4).

14 Mayıs 2024 değişikliğiyle eklenen geçici madde 10, yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olan çağrı mektuplarına da bir yıllık sürenin kalan kısmının uygulanacağını, kalan süre yüz seksen günden azsa bunun yüz seksen gün sayılacağını hükme bağladı.

Bağlantı anlaşmasından kabule

Bağlantı anlaşmasının imzasından itibaren ÇED, imar ve diğer izinlerle kabul işlemlerinin tamamlanması gereken süreler tesisin bağlantı şekline göre değişir (md. 19/1):

Tesis	Süre
Şebeke işletmecisinin dağıtım trafosunu kullanan tüm tesisler	Bir yıl
Bu trafoyu kullanmayan, hidrolik dışı kaynaklı tesisler	İki yıl
Bu trafoyu kullanmayan hidrolik tesisler	Üç yıl
5/1-(h) bendi kapsamındaki tüm tesisler	Üç yıl

Mücbir sebepler ve Kurul’un uygun bulduğu hâller dışında süre sonunda tesis tamamlanmazsa tahsis edilen kapasite kendiliğinden hükümsüz olur (md. 19/1). Kurulum bitince tesis sahibi uygunluğu şebeke işletmecisine bildirir; tesisin kabule hazır olduğu on beş gün içinde tutanakla imza altına alınır ve bu tutanakla Bakanlığa ya da yetkili kuruluşa kabul başvurusu yapılır (md. 18/1). Kabulde ölçü sistemi şebeke işletmecisinin yetkilisince kontrol edilip mühürlenir (md. 21/6).

Kabulden sonra tesis, sistem kullanım anlaşmasında belirtilen tarihten itibaren şebekeye enerji verebilir (md. 19/2). Ticari faaliyete başlamayı izleyen bir ay içinde sistem kullanım anlaşması imzalanmazsa tesis şebekeden ayrılır (md. 19/3).

Değişiklik, devir ve iptal

• Güç eksiltme: Kısmi kabul yapılan tesisler hariç, bir defaya mahsus olmak üzere kurulu güçten en fazla yüzde on eksiltme yapılabilir (md. 37/3).
• Güç artışı: Çağrı mektubu verilmiş tesiste güç artışı talebi, o ayın başvurularıyla birlikte değerlendirilir; olumlu görüşte revize çağrı mektubundan itibaren ek süreler işler (md. 17/6).
• Mekanik güç: 12 Mayıs 2019’dan itibaren çağrı mektubu alan rüzgâr dışı tesislerde mekanik kurulu güç, elektriksel kurulu gücün iki katını aşamaz (md. 17/7).
• Teknik değişiklik: DC/AC gücün değiştirilmesi, koruma düzeni ya da kompanzasyon değişikliği için önceden şebeke işletmecisinden izin alınır (md. 7/14).
• Devir: 11/1 kapsamındaki tesisler hariç, kabulü yapılmamış tesis devredilemez (md. 35/1).
• İptal: Başvuru şartlarının baştan bulunmadığı, sonradan ortadan kalktığı ya da gerçek dışı beyan tespit edilirse çağrı mektubu bildirim yapılmaksızın iptal edilir (md. 34/4).

Süreçte sık yapılan hatalar

1. Proje onayını son aylara bırakmak: Bir yıllık süre tebliğ tarihinden işler. Yönetmelik bu süre için genel bir uzatma öngörmez; ek süre yalnızca güç artışı gibi özel hâllerde, örneğin çağrı mektubu verilmiş tesiste olumlu güç artışı kararında doksan gün olarak tanınır (md. 17/6-b).
2. Kabul öncesinde tesisi çalıştırmak: Çağrı mektubu ya da bağlantı anlaşması bulunan tesis de kabul yapılmadan işletmeye alınırsa bildirimsiz olarak şebekeden ayrılır ve kurulu güce göre hesaplanan tutar tahakkuk ettirilir (md. 37/13).
3. Tüketim tesisini hazır etmemek: İlişkilendirilen tüketim tesislerinin en geç kabul tarihinde enerji tüketiyor olması gerekir; aksi hâlde tüketim başlayana kadarki üretim için ödeme yapılmaz (md. 28/10).
4. Aynı yere ikinci başvuru yapmak: Sonuçlanmamış başvuru varken aynı kişi aynı yere mükerrer başvuru yapamaz; önce ilk başvurudan vazgeçmek gerekir (md. 10/8).

Ana ekipmanın son beş yıl içinde üretilmiş olması şartı (md. 37/6) da ekipman seçimini etkiler; ayrıntılar ekipman üretim yılı şartı rehberinde. Başvurunun toplam süresine dair kısa yanıt SSS sayfasında.