Rehber
Mahsuplaşma nasıl yapılır? Aylık ve saatlik hesap
Mesken aboneliklerinde aylık, diğer aboneliklerde saatlik yapılan mahsuplaşmanın işleyişi, örnek hesap ve faturaya etkisi.
Mahsuplaşma, belirli bir zaman diliminde üretilen ve tüketilen elektriğin birbirinden düşülerek kWh cinsinden net üretim ya da net tüketimin bulunmasıdır (Yönetmelik md. 4/1-ö). 2 Nisan 2026 değişikliğiyle tanımdaki zaman dilimi “saatlik” olarak yazıldı ve bu hüküm 1 Mayıs 2026’da yürürlüğe girdi. Ancak aynı yönetmelik mesken aboneliklerini ayırır: mesken aboneliğiyle ilişkili tesislerin mahsuplaşması aylık yapılır (md. 26/20). Hangi yöntemin size uygulandığı, GES’in faturanızı ne kadar düşüreceğini doğrudan belirler.
Hangi tesiste hangi yöntem?
12 Mayıs 2019’dan itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan yenilenebilir tesislerde mahsuplaşmayı piyasa işletmecisi saatlik yapar, yirminci fıkra saklıdır (md. 26/1). Yirminci fıkra da meskeni aylık döneme bağlar. Özetle:
| Tesis türü | Mahsuplaşma dönemi | Dayanak |
|---|---|---|
| 2019 sonrası, mesken aboneliğiyle ilişkili | Aylık (fatura dönemi) | md. 26/20 |
| 2019 sonrası, işyeri, sanayi, tarımsal sulama vb. | Saatlik | md. 26/1 |
| 2019 öncesi (c), (f), (g) bendi tesisleri | Saatlik, şebeke işletmecisince | md. 23/1 |
| 2019 öncesi (ç) bendi ile 10 kW ve altı (c) bendi tesisleri | Süresinde başvurduysa 26. madde uyarınca | Geçici md. 4 |
Fatura dönemi, bir takvim ayının ilk günü saat 00:00’da başlayıp sonraki ayın başına kadar süren dönemdir (md. 4/1-h). Aylık mahsuplaşmada bu dönemin toplamları, saatlik mahsuplaşmada her bir saatin sonucu esas alınır.
Sayaçtan faturaya veri akışı
Mahsuplaşmanın hammaddesi sayaç verisidir. Üretim tesisinin bağlantısı çift yönlü sayaçtan önce, tüketim tesisi tarafına yapılmışsa üretim ve tüketim aynı yerde kabul edilir (md. 4/2) ve bağlantı anlaşmasında belirlenen yere uzlaştırma için haberleşebilen çift yönlü sayaç takılır (md. 21/1-a). Süreç şu sırayla işler:
- Dağıtım şirketi, her üretici için fatura döneminde saatlik bazda şebekeye verilen ve şebekeden çekilen enerjiyi belirler; üretimin kısmen ya da tamamen bedelsiz YEKDEM katkısı sayılacağı hâlleri de ayrıca işaretler (md. 26/2).
- Bu veriler, uzlaştırma takvimine uygun olarak Piyasa Yönetim Sistemi üzerinden görevli tedarik şirketine ve piyasa işletmecisine bildirilir (md. 26/2).
- Piyasa işletmecisi mahsuplaşmayı yapar; abone grubu ve kaynak bazındaki saatlik üretimi sanal sayaçlara kaydeder (md. 26/3).
- Piyasa işletmecisi net tüketim ile üretimle mahsuplaşan tüketimi tedarikçilere bildirir; ödenecek tutarları hesaplar (md. 26/6).
Kabulü yapılmış bir tesisin ilişkili tüketim tesisinde, mücbir sebep dışında hiç tüketim olmayan aylarda üretim için ödeme yapılmaz ve enerji bedelsiz YEKDEM katkısı sayılır (md. 28/9). Boş kalan bir dairede GES’i çalışır bırakmak bu nedenle gelir getirmez.
Aylık mahsuplaşma: mesken örneği
Mesken aboneliğinde bir ay boyunca şebekeye verilen ve şebekeden çekilen enerji toplanır, ardından birbirinden düşülür. Aşağıdaki değerler varsayımsaldır ve yalnızca işleyişi göstermek içindir:
- Haziranda sistem 700 kWh üretti; ev bunun 250 kWh’ini anında kullandı, 450 kWh şebekeye gitti. Aynı ay akşam ve gece şebekeden 200 kWh çekildi.
- Aylık mahsuplaşma: 450 − 200 = 250 kWh net veriş. Ay sonunda şebekeden çekilen 200 kWh’in tamamı üretimle mahsuplaşmış sayılır; 250 kWh ihtiyaç fazlası olarak satılır.
- Aralıkta üretim 200 kWh’e düştü; 120 kWh şebekeye verildi, 380 kWh çekildi. Mahsuplaşma sonucu 260 kWh net tüketimdir ve bu miktar faturalanır.
Haziran fazlası aralık açığını kapatmaz; her ay kendi içinde sonuçlanır. Yıllık üretimin aylara dağılımı ilden ile değişir: örneğin 5 kWp’lik bir sistem Ankara’da yılda yaklaşık 7.418 kWh üretir (PVGIS, 2026 sorgusu), ancak bunun kışa düşen payı yaza göre çok küçüktür. Ayrıntı için kış aylarında üretim rehberine bakabilirsiniz.
Saatlik mahsuplaşma: işyeri örneği
Saatlik yöntemde her saat ayrı bir mahsuplaşma dönemidir. Öğlen fazla üretilen enerji, aynı günün akşamında çekilen enerjiyle mahsup edilemez. Varsayımsal bir iş gününün dört saati:
| Saat | Üretim (kWh) | Tüketim (kWh) | Saatlik sonuç |
|---|---|---|---|
| 10:00–11:00 | 6 | 4 | 2 kWh net veriş |
| 13:00–14:00 | 7 | 3 | 4 kWh net veriş |
| 18:00–19:00 | 1 | 5 | 4 kWh net çekiş |
| 21:00–22:00 | 0 | 3 | 3 kWh net çekiş |
Aynı saatler aylık yöntemle hesaplansaydı 14 kWh üretim ile 15 kWh tüketim birbirinden düşülür ve yalnızca 1 kWh net tüketim kalırdı. Saatlik yöntemde ise 6 kWh ihtiyaç fazlası olarak satılır, 7 kWh net tüketim olarak faturalanır. Bu nedenle saatlik mahsuplaşmaya tabi işyerlerinde tüketimi üretim saatlerine kaydırmak tasarrufu artırır. Konu işyeri çatı GES rehberinde ayrıca ele alınıyor.
Mahsuplaşmanın faturaya etkisi
Mahsuplaşma sonrasında sistemden net enerji çekilmişse, tedarikçi bu net tüketim için tüketiciyle arasındaki sözleşme hükümlerine göre fatura düzenler (md. 26/8). Üretimle mahsuplaşan tüketimin bedelini ise görevli tedarik şirketi, tüketim tesisinin abone grubuna göre hesaplayıp tedarikçiye öder (md. 26/7-c). Tüketici açısından sonuç, faturanın yalnızca net tüketim üzerinden gelmesidir.
Meskende faturaya esas günlük ortalama tüketimin 8 kWh/gün sınırına kadar olan kısmına düşük, aşan kısmına yüksek kademe uygulanır. Net tüketim küçüldükçe yüksek kademeye giren miktar da küçülür. 4 Nisan 2026 tarihli mesken tarifesi (vergiler hariç):
| Kalem | Değer | Birim |
|---|---|---|
| Aktif enerji — düşük kademe (günlük ort. 8 kWh’e kadar) | 49,4065 | kr/kWh |
| Aktif enerji — yüksek kademe (sınırı aşan kısım) | 189,5808 | kr/kWh |
| Dağıtım bedeli | 242,4900 | kr/kWh |
| Toplam — düşük kademe | 291,8965 | kr/kWh |
| Toplam — yüksek kademe | 432,0708 | kr/kWh |
| İhtiyaç fazlası alış fiyatı (yüksek kademe aktif enerji bedeli) | 189,5808 | kr/kWh |
| Veriş yönlü dağıtım bedeli (Lisanssız Üretici 2) | 65,6008 | kr/kWh |
| İhtiyaç fazlasının net değeri (alış − veriş bedeli) | 123,9800 | kr/kWh |
Kendi tüketiminizle GES öncesi ve sonrası faturayı fatura tasarrufu hesaplayıcısıyla karşılaştırabilirsiniz; kademe ayrıntısı mesken kademe sistemi rehberinde.
İhtiyaç fazlasının ödenmesi
Mahsuplaşma sonucu şebekeye verilen ihtiyaç fazlası görevli tedarik şirketince on yıl süreyle satın alınır (md. 26/4). Mesken AG tüketim tesisleriyle ilişkili tesislerde fiyat yüksek kademe tarifesidir (md. 28/11); güncel değer 189,5808 kr/kWh. Görevli tedarik şirketi, piyasa işletmecisinden kendisine ödeme yapılan ayı izleyen ayın en geç beşinci iş günü üreticiye öder (md. 26/7-b).
Birden fazla tüketim tesisi ve sık yapılan hatalar
Bir üretim tesisi birden fazla tüketim tesisiyle ilişkilendirilmişse ve mahsuplaşma sonunda tüketim üretimden büyükse, tesislerin mahsuplaşma sonrası tüketimleri tarifeleri bazında, mahsuplaşma öncesi tüketimleri oranında dağıtılır (md. 28/1). Üretim ve tüketim farklı ölçüm noktasındaysa, üretim sahasındaki iç tüketim de ilişkili tüketime eklenerek mahsuplaşmaya girer (md. 28/4).
- Yıllık toplamla hesap yapmak: Yıllık üretimin yıllık tüketime eşit olması, faturanın sıfırlanacağı anlamına gelmez; mahsuplaşma ay ya da saat bazında yapılır.
- İki kat sınırını meskene uygulamak: Yıllık üretimin tüketimin iki katını geçemeyeceği kural, mesken abone grubuyla ilişkili tesislere uygulanmaz (md. 26/17).
- Farklı abone gruplarını birleştirmek: 2019 sonrası tesislerde ilişkilendirilen tüketim tesisleri aynı abone grubunda olmalıdır (md. 30/6).
- Kabul öncesi üretimi gelir saymak: Kabul öncesinde, kabul ve test süresince şebekeye verilen enerji için bedel talep edilemez; bu enerji bedelsiz YEKDEM katkısı sayılır (md. 18/3).
- Sistem kullanım anlaşmasını geciktirmek: Ticari faaliyete başlamayı izleyen bir ay içinde anlaşma imzalanmazsa, tesis şebekeden ayrılana kadar üretilen enerji yine bedelsiz katkı sayılır (md. 19/4).
- İtiraz süresini kaçırmak: Görevli tedarik şirketinin işlemlerine üç iş günü içinde itiraz edilmelidir (md. 27/1).
Kavramın kısa tanımı sözlükte, aylık ve saatlik farkının kısa yanıtı SSS sayfasında yer alıyor.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Mahsuplaşmayı kim yapar, dağıtım şirketi mi tedarik şirketi mi?
12 Mayıs 2019’dan itibaren çağrı mektubu alan tesislerde mahsuplaşmayı piyasa işletmecisi yürütür. Dağıtım şirketi sayaçtan saatlik veriş ve çekiş miktarlarını belirleyip bildirir, görevli tedarik şirketi de ihtiyaç fazlasının bedelini üreticiye öder.
Kışın ürettiğimden fazla tükettiğim ayların açığı yazın kapanır mı?
Hayır. Mesken aboneliklerinde mahsuplaşma her fatura dönemi yani takvim ayı için ayrı yapılır. Aralıkta oluşan net tüketim o ayın faturasına yansır, haziranda oluşan ihtiyaç fazlası ise o ay için ayrıca satılır; aylar birbirine devretmez.
Mahsuplaşma sonucuna itiraz edebilir miyim?
Görevli tedarik şirketinin yaptığı işlemlere bildirimden itibaren üç iş günü içinde itiraz edilebilir. Şirket beş iş günü içinde işlemi yeniden inceleyip gerekirse düzeltir; ödemeye esas miktar değişirse fark bir sonraki fatura döneminde düzeltilir.
Mahsuplaşmaya geçiş 1 Mayıs 2026’dan önce nasıl işliyordu?
Geçici madde 13’e göre piyasa işletmecisinin saatlik mahsuplaşma altyapısı 1 Mayıs 2026’ya kadar kurulacaktı. Bu tarihe kadar ilgili işlemler piyasa işletmecisi, şebeke işletmecileri ve görevli tedarik şirketlerince aylık mahsuplaşma kapsamında yürütüldü.