İşyeri çatısında GES: saatlik mahsuplaşma ve tarife

Ofis, mağaza ve dükkân gibi ticarethanelerde çatı GES’in hesabı konuttan farklı yürür. EPDK tarifesinde bu abonelikler “Kamu ve Özel Hizmetler Sektörü ile Diğer” grubunda yer alır; üretimle tüketim ise ay sonunda değil, her saatin içinde karşılaştırılır. Bu iki fark, işyerinde doğru sistem boyutunu ve beklenen tasarrufu doğrudan belirler.

Saatlik mahsuplaşma nasıl işler?

2 Nisan 2026 değişikliğiyle yönetmelik mahsuplaşmayı, saatlik zaman dilimi içinde üretim ve tüketimin birbirinden düşülerek net üretim ya da net tüketimin bulunması olarak tanımlar (Yönetmelik md. 4/1-ö). 12 Mayıs 2019’dan itibaren çağrı mektubu alan yenilenebilir tesislerde mahsuplaşmayı piyasa işletmecisi saatlik yapar (md. 26/1); tek istisna mesken abonelikleriyle ilişkili tesislerdir, onlarda hesap aylık yürür (md. 26/20). Değişikliğin bu hükümleri 1 Mayıs 2026’da yürürlüğe girdi; geçiş için saatlik altyapının 1 Mayıs 2026’ya kadar kurulması, o tarihe kadar da işlemlerin aylık yürütülmesi öngörülmüştü (Geçici md. 13).

Farkı görmek için bir işyerinin tek bir günündeki dört saatine bakalım (değerler örnek amaçlıdır):

Saat	Üretim (kWh)	Tüketim (kWh)	Saatlik sonuç
08–09	2	6	4 kWh şebekeden çekiş
12–13	9	5	4 kWh ihtiyaç fazlası
13–14	9	6	3 kWh ihtiyaç fazlası
19–20	0	3	3 kWh şebekeden çekiş
Toplam	20	20	7 kWh çekiş, 7 kWh fazla

Aylık hesapta bu dört saat birbirini sıfırlardı. Saatlik hesapta ise 7 kWh şebekeden çekilmiş sayılıp tarifenin tamamıyla (enerji ve dağıtım bedeli) faturalanır; 7 kWh ise ihtiyaç fazlası olarak yalnızca aktif enerji bedeli üzerinden satılır. Dolayısıyla işyerinde tasarrufu belirleyen asıl etken, üretimin tüketimle aynı saatlerde örtüşme oranıdır. Mesken ile işyeri arasındaki farkın genel anlatımı mahsuplaşma rehberinde yer alıyor.

İşyeri tarifesi ve günlük kademe sınırı

EPDK tablosu işyeri alçak gerilim tek zamanlı abonelerini de kademeli tarifeye tabi tutar. Tablo dipnotuna göre faturaya esas günlük ortalama tüketimin 30 kWh/gün sınırına kadar olan kısmına düşük kademe, sınırı aşan kısmına yüksek kademe uygulanır. 4 Nisan 2026 tarihli tabloda (vergiler hariç):

• Düşük kademe aktif enerji bedeli: 287,3087 kr/kWh
• Yüksek kademe aktif enerji bedeli: 345,4688 kr/kWh
• Dağıtım bedeli: 247,9368 kr/kWh

Güncel tabloda işyerindeki iki kademe arasındaki fark, meskendekine göre çok daha dardır; bu yüzden GES’in hangi kademeyi azalttığı, konuttaki kadar belirleyici değildir. Çok zamanlı tarifeye geçmiş işyerlerinde gündüz, puant ve gece fiyatları ayrı ayrı uygulanır; tablonun tamamı güncel EPDK tarifeleri sayfasında, sütunların anlamı ise tarife tablosu nasıl okunur rehberinde.

İhtiyaç fazlası hangi fiyattan alınır?

YEK Kanunu’nun I sayılı Cetveli’nin (e) bendine göre 10 Mayıs 2019’dan itibaren çağrı mektubu alan lisanssız tesislerde fiyat, EPDK’nın ilan ettiği “kendi abone grubuna ait perakende tek zamanlı aktif enerji bedeli”dir. Yönetmelik bunu işyeri için şöyle somutlaştırır: ilişkili tüketim tesislerinin tamamı Kamu ve Özel Hizmetler Sektörü ile Diğer AG grubundaysa, ilgili kademe için belirlenen tarife fiyatı, kalan miktar için AG yüksek kademesi esas alınır (md. 28/12). Tesis birden fazla tüketim noktasıyla ilişkiliyse ve bunlar arasında hem OG hem AG abonelikler varsa, gruplardaki aktif enerji bedellerinin en düşüğü uygulanır (md. 28/13).

Üç noktanın altını çizmek gerekir:

• Satış fiyatına dağıtım bedeli eklenmez; şebekeden çekilen kWh ise dağıtım bedeliyle birlikte ödenir.
• Alım süresi, tesisin şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten itibaren on yıldır (md. 26/4).
• Ödeme, görevli tedarik şirketine yapılan ödemeyi izleyen ayın en geç beşinci iş günü üreticiye aktarılır (md. 26/7-b).

Yıllık üretim sınırı işyerinde de geçerli

Mesken dışındaki tüketim tesisleriyle ilişkili tesislerde, bir takvim yılındaki üretim ilişkili tüketimin iki katını geçemez (md. 26/17). Sınır, bir önceki yılda şebekeden çekilen mahsuplaşma öncesi tüketime göre hesaplanır; aynı noktadaki tesislerde bu tüketim, çift yönlü sayaçtan çekilen enerjiyle üretim sayacından tüketime giden enerjinin toplamıdır. Sınırı aşan ve mahsuplaşma sonrası şebekeye verilen enerji için ödeme yapılmaz; YEKDEM’e bedelsiz katkı sayılır. Hesabın ayrıntısı yıllık üretim sınırı rehberinde.

İşyerinde boyut seçimi

Saatlik mahsuplaşma, tüketimin günün hangi saatlerinde olduğunu hesaba katmayı zorunlu kılar:

1. Saatlik tüketim verisini edinin. Sayacınız saatlik veri kaydediyorsa bu profili dağıtım şirketinden yazılı olarak isteyin; yönetmelik, başvuruda kullanılacak ve şebeke işletmecisinden edinilebilecek verilerin yazılı talep üzerine üç iş günü içinde verilmesini öngörür (md. 10/4).
2. Gündüz yükünü ayırın. Mesai saatinde çalışan klima, soğutma, bilgisayar ve makine yükleri üretimle doğrudan örtüşür; akşam ve gece tüketimi GES’ten doğrudan yararlanamaz.
3. Üretim tahminini ilinize göre yapın. Örneğin Konya il merkezinde 1 kWp yılda yaklaşık 1.578 kWh/kWp üretir (PVGIS). Kaç kWp gerekir aracı bu değeri tüketiminizle birleştirir.
4. Sözleşme gücünü kontrol edin. Kurulu güç, sözleşme gücünü aşamaz (md. 7/10, md. 11/3); 25 kW’a kadar tesisler için basitleştirilmiş süreç ayrıca incelenmeli.

Sık yapılan hatalar

• Mesken hesabını işyerine uygulamak: Konut için hazırlanan tasarruf örnekleri aylık mahsuplaşmaya dayanır. İşyerinde aynı sistem, akşam tüketimi yüksekse belirgin biçimde daha az tasarruf sağlar.
• Hafta sonunu unutmak: Cumartesi ve pazar kapalı olan bir ofiste bu günlerin neredeyse tüm üretimi ihtiyaç fazlasına dönüşür. Boyutlandırmada yalnızca hafta içi profil kullanılırsa öz tüketim oranı olduğundan yüksek görünür.
• Birden fazla aboneliği karıştırmak: Aynı kişiye ait başka tüketim noktaları tesisle ilişkilendirilebilir; ancak ilişkili tesislerin sözleşme güçleri toplamı ve abone grupları hem kurulu güç sınırını hem de satış fiyatını etkiler (md. 28/5, md. 28/13).
• Tüketim başlamadan kabul yaptırmak: İlişkili tüketim tesislerinin, en geç üretim tesisinin kabul tarihinde enerji tüketiyor olması gerekir; aksi hâlde tüketim başlayana kadar üretilen enerji için ödeme yapılmaz (md. 28/10).

Başvurudan önce kontrol listesi

1. Abone grubunuzu ve tarifenizi son faturanızdan doğrulayın; tek zamanlı mı, çok zamanlı mı olduğunuzu not edin.
2. Son on iki ayın tüketimini ve mümkünse saatlik profilini toplayın; yıllık üretim sınırı bu tüketime göre hesaplanacaktır.
3. Bağlantı anlaşmanızdaki sözleşme gücünü öğrenin.
4. Çatının taşıma kapasitesi, gölgelenme ve mülkiyet durumunu kurulumdan önce netleştirin; gölge etkisini gölgelenme ve ufuk rehberinden okuyabilirsiniz.

Bir işyeri GES teklifini değerlendirirken üretim tahmininin hangi yön ve eğim varsayımıyla yapıldığını, öz tüketim oranının saatlik profile göre mi yoksa aylık toplama göre mi hesaplandığını ayrıca sorun.