Rehber
Yıllık üretim sınırı: tüketimin iki katı kuralı
Üretimin ilişkili tüketimin iki katını aşamayacağı kural, sınırın nasıl hesaplandığı ve mesken aboneliklerindeki istisna.
Lisanssız çatı GES’te kurulu güç sözleşme gücüyle sınırlıdır; buna ek olarak bir de enerji sınırı vardır. 12 Mayıs 2019’dan itibaren yapılan başvurularla çağrı mektubu almaya hak kazanan üretim tesislerinin bir takvim yılında üretebileceği enerji, ilişkili tüketim tesislerinin yıllık toplam tüketiminin iki katını geçemez (Yönetmelik md. 26/17). Kural, konutlar dışındaki tüm ilişkilendirmelerde sistem boyutunu doğrudan etkiler.
Sınır üç adımda nasıl belirlenir?
Yönetmelik, “yıllık tüketimin” hangi değer olduğunu üç bentle tanımlar (md. 26/17):
| Durum | Esas alınan tüketim | Sınır |
|---|---|---|
| (a) Önceki takvim yılında tüketim var | O yıl şebekeden çekilen mahsuplaşma öncesi toplam tüketim | Bu değerin 2 katı |
| (b) Önceki yılı kapsayan tüketim yok | Mevcut aylık tüketimlerin ortalamasından bulunan yıllık tüketim | Bu değerin 2 katı |
| (c) İçinde bulunulan yılın tüketimi (a) ya da (b)’deki değeri geçti | İçinde bulunulan yılda çekilen mahsuplaşma öncesi toplam tüketim | Bu değerin 2 katı |
Üretim ve tüketim aynı ölçüm noktasındaysa “mahsuplaşma öncesi tüketim”, çift yönlü sayaçtan şebekeden çekilen enerji ile tek yönlü üretim sayacından tüketim tesisine verilen enerjinin toplamıdır. Yani GES’in doğrudan karşıladığı tüketim de hesaba girer; sınır, şebekeden çekilen azalmış miktara göre küçülmez. Sayaç düzeni için çift yönlü sayaç rehberine bakabilirsiniz.
Sınırı aşan enerjiye ne olur?
Metin burada iki aşamalı bir işleyiş kurar:
- Sınırın üzerinde şebekeye verilen enerji yine mahsuplaşmaya konu edilebilir; yani aynı saat içindeki tüketimden düşülebilir.
- Ancak sınırın üzerinde kalıp mahsuplaşmadan sonra da şebekeye verilen ihtiyaç fazlası, görevli tedarik şirketince üretilmiş kabul edilir ve YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır. Bu enerji için ödeme yapılmaz.
Bedelsiz katkı sayılan enerjinin sistem kullanım bedeli, görevli tedarik şirketi aracılığıyla şebeke işletmecisine ödenir ve üreticiye bu enerji için fatura tebliğ edilmez (md. 26/17). Satışa konu edilebilecek ihtiyaç fazlası miktarının hesabı ve takibi piyasa işletmecisinin görevidir (md. 26/19); bedelsiz katkı hâllerini her ay belirleyip bildiren ise şebeke işletmecisidir (md. 26/2-b). Bedelsiz katkı kavramının genel çerçevesi YEKDEM rehberinde yer alıyor.
Sık karıştırılan sınırlar
Çatı GES’te birbirinden bağımsız işleyen birkaç tavan vardır. Yıllık üretim sınırı bunlardan yalnızca biridir:
| Sınır | Neyi sınırlar | Kimler için | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Sözleşme gücü | Kurulu güç (kW) | Tüketimle aynı noktada kurulan tesisler | md. 11/3 |
| Sözleşme gücünün 2 katı | Kurulu güç (kW) | Sanayi, belediye, tarımsal sulama | md. 5/1-h |
| Yıllık tüketimin 2 katı | Bir takvim yılındaki üretim (kWh) | 12 Mayıs 2019 sonrası tesisler, mesken hariç | md. 26/17 |
| Trafo kapasitesi | AG’den bağlanan toplam üretim | Şebeke işletmecisine ait trafolar | md. 7/2 |
Sözleşme gücünün iki katına kadar tesis kurabilen bir fabrika bile, yıllık tüketimi düşükse enerji sınırına takılabilir. Tersine, tüketimi yüksek ama sözleşme gücü düşük bir işletmede belirleyici olan kurulu güç tavanıdır. Başvurudan önce her iki tavanı ayrı ayrı hesaplayıp küçük olanı esas almak gerekir.
Mesken istisnası
Fıkranın son cümlesi açıktır: bu sınır, mesken abone grubundaki tüketim tesisleriyle ilişkilendirilen üretim tesislerine uygulanmaz. Konut aboneliğinde bu nedenle üretimin tüketimin iki katını aşması, bu fıkra uyarınca bedelsiz katkıya yol açmaz. Kabulden sonra hiç tüketim olmayan aylar gibi diğer bedelsiz katkı hâlleri ise konut için de geçerlidir (md. 28/9). Yine de iki başka sınır geçerlidir:
- Kurulu güç, sözleşme gücünü aşamaz (md. 11/3).
- Aylık mahsuplaşma sonrası kalan fazla, 4 Nisan 2026 tarihli EPDK tablosuna göre 189,5808 kr/kWh fiyatından alınır; bu değer, şebekeden çekilen yüksek kademe kWh’in toplam bedeli olan 432,0708 kr/kWh değerinin altındadır. Ekonomik açıdan konutta aşırı büyük sistem, fazla kWh’leri daha düşük fiyattan satmak anlamına gelir.
Konut tarafının ayrıntıları mesken kademe sistemi rehberinde.
Örnek hesaplar
Aşağıdaki değerler örnek amaçlıdır; sınırın hangi tüketime göre bulunacağını göstermek için seçilmiştir.
Örnek 1 — yerleşik ofis (bent a): Ofisin 2025 yılında şebekeden çektiği mahsuplaşma öncesi toplam tüketim 18.000 kWh olsun. 2026 için yıllık üretim sınırı 36.000 kWh olur.
Örnek 2 — yeni açılan dükkân (bent b): Önceki yılı kapsayan tüketimi olmayan bir dükkânın beş aylık tüketim ortalaması 1.200 kWh/ay ise yıllık tüketim 14.400 kWh kabul edilir; sınır 28.800 kWh’tir.
Örnek 3 — büyüyen işletme (bent c): Örnek 1’deki ofis 2026’da tüketimini artırıp yılı 24.000 kWh ile kapatırsa, bu değer önceki yılın 18.000 kWh’ini geçtiği için sınır 48.000 kWh’e yükselir.
Boyutlandırmaya etkisi
Sınırı kWp’ye çevirmek için yıllık sınırı ilinizdeki özgül üretime bölmek yeterlidir. Örnek 1’deki ofis Antalya’daysa, il merkezinde 1 kWp yılda yaklaşık 1.642 kWh/kWp ürettiğinden (PVGIS, 2026 sorgusu) 36.000 kWh’lik sınıra en uygun konumda yaklaşık 22 kWp ile ulaşılır. Aynı ofis Rize’de olsaydı, 1 kWp’nin üretimi 1.052 kWh/kWp olduğu için aynı sınıra ulaşmak yaklaşık 34 kWp gerektirirdi. Yani aynı tüketim, güneşi bol illerde daha küçük bir sistemle sınıra dayanır.
İşyerlerinde yıllık sınırın yanında saatlik mahsuplaşma da hesaba katılmalıdır: üretim tüketimin iki katına yaklaşmadan önce bile, tüketimin düşük olduğu öğle saatlerinde ihtiyaç fazlası oluşabilir. Saatlik hesabın etkisi işyeri çatı GES rehberinde, sözleşme gücünün iki katına kadar kurulabilen tesislerdeki durum ise sanayi GES rehberinde anlatılıyor. Kendi tüketiminize göre gereken gücü kaç kWp gerekir aracıyla hesaplayabilirsiniz.
Kısa kontrol listesi
- Tesisinizin çağrı mektubu tarihi 12 Mayıs 2019 ve sonrası mı? Değilse ihtiyaç fazlasının tespiti eski tesislere ilişkin hükümlere göre yapılır (md. 23).
- İlişkili tüketim tesisleri mesken abone grubunda mı? Kural, mesken abone grubundaki tesislerle ilişkilendirilen üretime uygulanmaz. Farklı abone gruplarındaki birden fazla tesis birlikte ilişkilendirilecekse, sınırın nasıl uygulanacağını başvuru öncesinde görevli tedarik şirketine yazılı olarak sorun.
- Önceki takvim yılının mahsuplaşma öncesi toplam tüketimini faturalarınızdan ve üretim sayacı verinizden birlikte hesapladınız mı?
- Tahmini yıllık üretim, bu tüketimin iki katıyla karşılaştırıldı mı? Sık sorulan hâli için üretim tüketimin iki katını aşarsa sayfasına bakın.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Yıllık üretim sınırı kurulu gücü mü, üretilen enerjiyi mi sınırlar?
Üretilen enerjiyi sınırlar. Kurulu güç sınırı sözleşme gücüne bağlıdır; yıllık sınır ise bir takvim yılında üretilebilecek kWh miktarını ilişkili tüketimin iki katıyla sınırlar. İkisi ayrı kurallardır ve birlikte sağlanmalıdır.
İlk yılında tüketim geçmişi olmayan işyeri için sınır nasıl bulunur?
Önceki takvim yılını kapsayan tüketim yoksa, mevcut aylık tüketimlerin ortalaması alınarak yıllık tüketim hesaplanır ve sınır bunun iki katı olarak belirlenir. İçinde bulunulan yılın tüketimi bu değeri geçerse, o yılın gerçek tüketiminin iki katı esas alınır.
Sınırı aşan enerji için fatura ya da ceza çıkar mı?
Sınırı aşıp mahsuplaşma sonrasında şebekeye verilen enerji için ödeme yapılmaz; bu enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı sayılır. Bu enerjiye ait sistem kullanım bedeli görevli tedarik şirketi aracılığıyla ödenir ve üreticiye bu enerji için fatura tebliğ edilmez.
Evimdeki çatı GES bu sınıra tabi mi?
Hayır. Kural, mesken abone grubundaki tüketim tesisleriyle ilişkilendirilen üretim tesislerine uygulanmaz. Konutta kurulu güç yine sözleşme gücüyle sınırlıdır ve fazla üretim daha düşük bir fiyattan satılır.