Rehber
Meskende 8 kWh/gün kademesi ve çatı GES
Günlük ortalama 8 kWh sınırının faturaya etkisi, mahsuplaşmanın önce yüksek kademeyi düşürmesi ve örnek aylık hesap.
Konut elektriğinde bir kilovatsaatin fiyatı, o ay ne kadar tükettiğinize göre değişir. EPDK tablosunun dipnotuna göre mesken alçak gerilim tek zamanlı tüketicilerde faturaya esas günlük ortalama 8 kWh/gün sınırına kadar olan tüketime düşük kademe tarife uygulanır; günlük ortalama bu sınırı aşarsa, sınırı aşan kısma yüksek kademe tarife uygulanır. Çatı GES’in konuttaki değerini anlamanın yolu, bu kademenin aylık mahsuplaşmayla nasıl etkileştiğini görmekten geçer.
Kademe faturada nasıl uygulanır?
Sınır günlük ortalama olarak tanımlandığı için faturada dönemin gün sayısıyla çarpılır:
- Düşük kademe hakkı = 8 kWh/gün × fatura dönemindeki gün sayısı
- Yüksek kademe tüketim = toplam tüketim − düşük kademe hakkı (sonuç sıfırın altına düşmez)
Böylece aynı aylık tüketim, 31 günlük bir ayda 28 günlük bir aya göre daha az yüksek kademe kWh’e yol açar. Önemli olan, sınırın tüm tüketimi değil yalnızca aşan kısmı pahalılaştırmasıdır: kademe aşıldığında faturanın tamamı yüksek fiyata geçmez.
Oranlarla düşünmek hesabı kolaylaştırır. Günlük ortalama tüketimi sınırın 1,5 katı olan bir hanede tüketimin üçte ikisi düşük, üçte biri yüksek kademeden faturalanır. Günlük ortalaması sınırın iki katı olan hanede ise tüketimin yarısı yüksek kademeye düşer.
Güncel mesken tarifesi
4 Nisan 2026 (EPDK Kurul Kararı 14461) tarihli tabloya göre değerler şöyledir (vergiler hariç):
| Kalem | Değer | Birim |
|---|---|---|
| Aktif enerji — düşük kademe (günlük ort. 8 kWh’e kadar) | 49,4065 | kr/kWh |
| Aktif enerji — yüksek kademe (sınırı aşan kısım) | 189,5808 | kr/kWh |
| Dağıtım bedeli | 242,4900 | kr/kWh |
| Toplam — düşük kademe | 291,8965 | kr/kWh |
| Toplam — yüksek kademe | 432,0708 | kr/kWh |
| İhtiyaç fazlası alış fiyatı (yüksek kademe aktif enerji bedeli) | 189,5808 | kr/kWh |
| Veriş yönlü dağıtım bedeli (Lisanssız Üretici 2) | 65,6008 | kr/kWh |
| İhtiyaç fazlasının net değeri (alış − veriş bedeli) | 123,9800 | kr/kWh |
İki kademe arasındaki fark yalnızca aktif enerji bedelinden gelir; dağıtım bedeli iki kademede aynıdır. İhtiyaç fazlası alış fiyatı ise yüksek kademe aktif enerji bedeline eşittir ve dağıtım bedeli içermez (Yönetmelik md. 28/11). Tablonun diğer sütunları tarife tablosu nasıl okunur rehberinde açıklanıyor.
Mahsuplaşma önce yüksek kademeyi düşürür
12 Mayıs 2019’dan itibaren çağrı mektubu alan ve mesken aboneliğiyle ilişkili tesislerde mahsuplaşma aylık yapılır (md. 26/20). Ay içindeki toplam üretim toplam tüketimden düşülür; tüketim büyükse kalan net tüketim tedarikçi tarafından faturalanır (md. 26/8), üretim büyükse fark ihtiyaç fazlası olarak görevli tedarik şirketine satılır (md. 26/4).
Kademe, faturaya esas tüketime uygulandığı için mahsuplaşmadan sonraki net tüketim üzerinden hesaplanır. Net tüketim azaldıkça önce sınırı aşan kısım, yani yüksek kademe küçülür. Bu da üretilen kWh’lerin sırayla üç farklı değer taşıdığı anlamına gelir:
| Sıra | Üretimin karşıladığı kısım | Bir kWh’in değeri (vergiler hariç) |
|---|---|---|
| 1 | Yüksek kademe tüketim | 432,0708 kr/kWh |
| 2 | Düşük kademe tüketim | 291,8965 kr/kWh |
| 3 | Aylık tüketimi aşan ihtiyaç fazlası | 189,5808 kr/kWh |
Sitedeki fatura tasarrufu ve amortisman araçları da faturayı bu sırayla, her ay ayrı ayrı hesaplar.
Örnek aylık hesap
30 günlük bir ayda düşük kademe hakkına kısaca “H” diyelim (H = 8 kWh/gün × 30). Hanenin aylık tüketimi 1,5 H olsun; yani tüketimin H kadarı düşük, 0,5 H kadarı yüksek kademeden faturalanıyor. Aynı hane için kış ve yaz aylarını karşılaştıralım (üretim miktarları örnek amaçlıdır):
| Ay | Üretim | Net tüketim | Yüksek kademe | İhtiyaç fazlası | Tasarrufun kaynağı |
|---|---|---|---|---|---|
| GES yok | 0 | 1,5 H | 0,5 H | 0 | — |
| Kış ayı | 0,3 H | 1,2 H | 0,2 H | 0 | 0,3 H’nin tamamı yüksek kademeden |
| Bahar ayı | 1,0 H | 0,5 H | 0 | 0 | 0,5 H yüksek + 0,5 H düşük kademeden |
| Yaz ayı | 2,0 H | 0 | 0 | 0,5 H | 1,5 H tüketimden + 0,5 H satıştan |
Tablodan üç sonuç çıkar. Birincisi, kış ayında üretim az olsa bile her kWh en yüksek değerle, yani yüksek kademe toplamıyla değerlenir. İkincisi, bahar ayında yüksek kademe tamamen kalkar ve kalan üretim düşük kademe tüketimini azaltır. Üçüncüsü, yaz ayında tüketimi aşan 0,5 H yalnızca satış fiyatından gelir sağlar. Aylık mahsuplaşmada yaz fazlası kış açığına aktarılmaz; her ay kendi içinde kapanır. İllerdeki aralık üretiminin temmuz üretimine oranı 81 il merkezinde %9–%65 arasında değişir (PVGIS); ayrıntı için kış aylarında üretim rehberine bakabilirsiniz.
Kademeyi hiç aşmayan hane
Günlük ortalama tüketimi her ay sınırın altında kalan bir hanede tablo farklı işler. Bu hanede yüksek kademe tüketim yoktur; GES’in karşıladığı her kWh doğrudan düşük kademe toplamı olan 291,8965 kr/kWh kadar tasarruf sağlar ve aylık tüketimi aşan her kWh satış fiyatından değerlenir. Güncel tabloda düşük kademe toplamı yüksek kademe toplamının oldukça altındadır. Aynı büyüklükteki bir sistem, bu nedenle kademeyi aşan bir hanede aşmayan bir haneye göre belirgin biçimde daha hızlı kendini öder.
Bu fark, aynı apartmanda ya da aynı ilde bile iki komşu için çok farklı geri ödeme süreleri çıkabileceğini gösterir. Genel bir “GES kaç yılda öder” cevabı yerine, kendi faturalarınızdaki kademe dağılımına bakmak gerekir; hesabın adımları geri ödeme süresi rehberinde.
Sık yapılan hatalar
- Yıllık toplamla hesap yapmak: “Yılda 3.000 kWh tüketiyorum, sistemim 3.000 kWh üretiyor, faturam sıfırlanır” düşüncesi aylık mahsuplaşmayı ve kademeyi göz ardı eder. Tüketimi yüksek hanelerde kış aylarında net tüketim ve yüksek kademe sürer, yaz fazlası ise daha düşük fiyattan satılır.
- Tüm tüketimi yüksek kademeden saymak: Kademe aşıldığında faturanın tamamı değil, yalnızca sınırı aşan kısım yüksek fiyata tabidir. Tasarrufu tüm kWh’ler için yüksek kademe toplamıyla hesaplamak sonucu şişirir.
- Gün sayısını unutmak: Şubat gibi kısa fatura dönemlerinde düşük kademe hakkı azalır; aylık karşılaştırmalarda dönem uzunluğu mutlaka hesaba katılmalıdır.
- Tarife değişimini unutmak: Kademe sınırı ve bedeller EPDK kararlarıyla değişebilir. Sitedeki bütün hesaplar tarihi yazılı güncel tabloyu kullanır.
Sistem boyutuna etkisi
Kademe yapısı, konutta sistemi büyütmenin getirisini azaltır. Yıllık tüketimi tam karşılayacak bir sistem bile yaz aylarında fazla üretir, kış aylarında ise açık verir. Sistemi daha da büyütmek, özellikle yaz aylarında satış fiyatından değerlenen fazlayı artırır. Mesken aboneliklerinde yıllık üretimin tüketimin iki katını geçmemesi kuralı uygulanmasa da (md. 26/17), bu nedenle boyutu yıllık tüketime göre seçmek, fazla satışına dayanarak büyütmekten daha öngörülebilir sonuç verir. Tüketimin yıl içindeki dağılımı da önemlidir: kışın elektrikli ısıtma kullanan bir hanede kış açığı büyür, yazın klima kullanan bir hanede ise yaz fazlası küçülür.
Kendi ilinizdeki ortalama bir haneyle başlamak için EPDK’nın il bazında abone başına mesken tüketimi verisini kullanabilirsiniz. Türkiye genelinde mesken abonesi başına ortalama yıllık tüketim yaklaşık 1.800 kWh’tir (EPDK 2025 raporu verilerinden hesap); il değerleri mesken tüketimi sayfasında. Gereken gücü bulmak için sistem boyutlandırma rehberine geçebilirsiniz.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Mesken kademesi aylık mı, günlük mü hesaplanır?
Sınır günlük ortalama olarak tanımlanır; faturada ise fatura dönemindeki gün sayısıyla çarpılarak uygulanır. Bu yüzden 31 günlük bir dönemde düşük kademe hakkı 28 günlük bir döneme göre daha fazladır.
Çatı GES ile kademe aşımından tamamen kurtulabilir miyim?
Aylık mahsuplaşmada net tüketiminiz kademe sınırına kadar düşerse o ay yüksek kademe kalmaz. Kış aylarında üretim düştüğü için yüksek tüketimli hanelerde bazı aylarda yüksek kademe faturalanmaya devam edebilir.
GES’in ürettiği her kWh aynı tasarrufu mu sağlar?
Hayır. Aynı ay içinde ilk tasarruf edilen kWh’ler yüksek kademeden, sonrakiler düşük kademeden düşer; tüketimi aşan kısım ise daha düşük bir fiyattan satılır. Bu nedenle sistem büyüdükçe kWh başına ortalama kazanç azalır.
Çok zamanlı tarifedeki mesken abonesine de kademe uygulanır mı?
EPDK tablo dipnotu kademeyi mesken alçak gerilim tek zamanlı tüketiciler için tanımlar. Çok zamanlı tarifede gündüz, puant ve gece dilimleri için ayrı fiyatlar uygulanır.