Rehber
Kış aylarında çatı GES ne kadar üretir?
PVGIS aylık üretimi ve GEPA güneşlenme süreleriyle kış–yaz farkı; aylık mahsuplaşmada kış açığının nasıl kapandığı.
Çatı GES kışın belirgin biçimde daha az üretir. PVGIS 2026 sorgusuna göre 81 il merkezinde Aralık ayı üretimi, Temmuz ayı üretiminin %9–%65 kadarıdır. Bu farkın nasıl karşılandığı ise faturanızın hangi mahsuplaşma yöntemine tabi olduğuna bağlıdır: mesken abonelerinde mahsuplaşma aylık yapılır ve bir ayın fazlası sonraki aya devretmez. Kışın üretimi planlamak, hem beklentiyi doğru kurmak hem de sistemi doğru boyutlandırmak için gereklidir.
İllere göre Aralık/Temmuz oranı
Aşağıdaki tablo, farklı iklim bölgelerinden seçilmiş illerin yıllık özgül üretimini, Aralık üretiminin Temmuz üretimine oranını ve GEPA’nın yıllık güneşlenme süresini gösterir.
Oranlar ve güneşlenme süreleri PVGIS 2026 sorgusu ve GEPA 26 Eylül 2026 aktarımına aittir. Akdeniz kıyısındaki Antalya’da oran %62’dir ve yıllık güneşlenme süresi tablodaki en yüksek değerdir. Tablodaki iç kesim ve Marmara illerinde oran %34 ile %50 arasında kalır. Doğu Karadeniz’deki yüksek oran ise yanıltıcı olabilir: Rize ve Trabzon’un yıllık özgül üretimi listenin alt ucundadır ve oran, yaz üretiminin de düşük olmasından kaynaklanır. Aylık ayrıntıyı her ilin sayfasındaki tabloda görebilirsiniz; orada GEPA’nın aylık radyasyonu ve güneşlenme süresi, PVGIS aylık üretimiyle yan yana verilir.
Kışın üretim neden düşer?
Dört etken birlikte çalışır:
- Gün kısalır. Güneşlenme süresi azaldıkça panelin ışık aldığı saat sayısı düşer. İl sayfalarındaki GEPA aylık güneşlenme süreleri bu farkı açıkça gösterir.
- Güneş alçalır. Düşük güneş açısında ışınım atmosferde daha uzun yol alır ve panel yüzeyine daha eğik düşer.
- Bulut ve yağış artar. Kış aylarında yaygın ışınımın payı büyür, doğrudan ışınım azalır.
- Kar ve kir. PVGIS kılavuzu, sistem kaybı içinde modüller üzerindeki kiri ve zaman zaman karı da sayar. Kar, eriyene ya da temizlenene kadar üretimi tamamen durdurabilir.
Soğuk havanın kendisi ise panel açısından olumsuz değildir; kristal silisyum modüllerin verimi sıcaklık düştükçe artar. Kış kaybı, düşük sıcaklıktan değil ışığın azalmasından gelir.
Eğim kış üretimini nasıl etkiler?
PVGIS’in il merkezleri için hesapladığı en uygun eğim 27° ile 35° arasındadır (PVGIS 2026 sorgusu). Bu açı, yıl boyu sabit kalan ve yıllık toplam üretimi en yükseğe çıkaran değerdir. Daha dik bir panel kışın alçak güneşi daha iyi karşılar ve karın kaymasını kolaylaştırır, ancak yazın güneşi daha eğik gördüğü için yıllık toplamda üretim kaybeder. Düz çatıda 10° gibi düşük bir eğimle kurulan ve güneye bakan sistem, il merkezlerinde en uygun eğimdeki üretimin %93–97’sini verir (PVGIS 2026 sorgusu); ancak kayıp ağırlıklı olarak kış aylarında yaşanır ve kar bu açıda daha zor kayar. Kendi çatınız için yön ve eğim etkisini yön ve eğim kaybı aracıyla görebilirsiniz.
Aylık mahsuplaşmada kış açığı nasıl kapanır?
Yönetmelikte fatura dönemi, bir takvim ayının ilk günü saat 00:00’da başlayıp sonraki ayın başına kadar süren dönemdir (md. 4/1-h). 12 Mayıs 2019’dan itibaren çağrı mektubu alan ve mesken abonelikleriyle ilişkili üretim tesislerinde mahsuplaşma piyasa işletmecisi tarafından aylık yürütülür (md. 26/20). Ay içinde üretim ve tüketim birbirinden düşülür; ay sonunda iki durumdan biri ortaya çıkar:
- Net fazla varsa bu enerji ihtiyaç fazlası olarak görevli tedarik şirketince satın alınır (md. 26/4). Mesken aboneliklerinde fiyat yüksek kademe tarifedir (md. 28/11); bugün 189,5808 kr/kWh olarak uygulanır (4 Nisan 2026).
- Net tüketim varsa tedarikçi bu miktarı mevcut sözleşme ve tarifeye göre faturalar (md. 26/8).
Yönetmelikte çatı GES’in ay sonu fazlasının bir sonraki aya aktarılmasına dair bir hüküm yoktur. Sonraki aya aktarma yalnızca site ve yerleşkelerdeki imdat jeneratörleri için öngörülmüştür (md. 37/4). Yani Temmuz’un fazlası Aralık’ın açığını kWh olarak kapatmaz; yalnızca parasal olarak, satış geliri ile kış faturası arasında bir denge kurulur.
Bu dengenin simetrik olmadığını bilmek önemlidir. Yazın satılan fazla, yalnızca aktif enerji bedeli üzerinden ödenir. Kışın şebekeden çekilen enerjide ise aktif enerji bedeline dağıtım bedeli (242,49 kr/kWh) eklenir. Bir kWh’lik kış açığı, bir kWh’lik yaz fazlasından daha pahalıdır.
Mesken dışı abonelerde durum daha sıkıdır: mahsuplaşma saatlik yapılır (md. 26/1) ve aynı gün içindeki öğle fazlası bile akşam tüketimini karşılamaz. Mahsuplaşma yöntemlerinin farkı için mahsuplaşma aylık mı saatlik mi sayfasına bakın.
Varsayımsal bir örnek
Ankara’daki bir evin 5 kWp sisteminin yıllık üretimi 7.418 kWh düzeyindedir. Aralık üretimi Temmuz’un yaklaşık %45’i olduğundan, sistemin Temmuz üretimini 900 kWh varsayarsak Aralık’ta 405 kWh civarında üretmesi beklenir. Evin Temmuz tüketimi 350 kWh, Aralık tüketimi 450 kWh olsun (varsayımsal değerler):
| Ay | Üretim | Tüketim | Ay sonu sonucu |
|---|---|---|---|
| Temmuz | 900 kWh | 350 kWh | 550 kWh ihtiyaç fazlası satılır |
| Aralık | 405 kWh | 450 kWh | 45 kWh net tüketim faturalanır |
Temmuz’daki 550 kWh fazla, Aralık’taki 45 kWh açığı kapatmak için saklanmaz. İki ay ayrı ayrı sonuçlanır. Hesap vergileri ve mesken kademe sınırını (8 kWh/gün) dışarıda bırakır; amacı yalnızca her ayın kendi içinde kapandığını göstermektir. Gerçek aylık üretim beklentisi için ilinizin sayfasındaki PVGIS aylık değerlerini kurulu gücünüzle çarpabilirsiniz.
Kış üretimini korumak için
- Kış gölgesini kontrol edin. Alçak kış güneşinde komşu bina ve ağaçların gölgesi uzar; yazın sorun olmayan bir engel kışın paneli kapatabilir. Ayrıntılar için gölgelenme ve ufuk rehberine bakın.
- Karı güvenli şekilde temizleyin. Panel yüzeyine zarar vermeyen yöntemler için panel bakımı ve temizliği rehberini kullanın.
- Boyutu yıllık tüketime göre seçin. Sistemi kış açığını kapatacak kadar büyütmek yazın daha fazla fazlaya yol açar; fazlanın değeri ise tüketimden düşülen enerjiden düşüktür. Kaç kWp gerekir aracı bu dengeyi kurmaya yardım eder.
Kışın sistemi izlemek
Kış aylarında düşük üretim çoğu zaman normaldir, ama arızayı da gizleyebilir. İzleme uygulamanızdaki aylık üretimi, il sayfasındaki PVGIS aylık değeriyle kurulu gücünüzü çarparak karşılaştırın. Bulutlu bir ayda beklentinin altında kalmak olağandır; açık havalı günlerde bile üretim sıfıra yakınsa panellerde kar, yeni bir gölge ya da inverter arızası olabilir. Kar erimesinden sonra üretimin toparlanıp toparlanmadığına bakmak da basit bir kontroldür. Hangi verilerin izlenebileceği için izleme sistemi sayfasına bakabilirsiniz.
Kısa yanıt arayanlar için kışın üretim düşer mi sayfası özet sunar.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Yazın şebekeye verdiğim fazla elektrik kışın faturamdan düşülür mü?
Hayır. Mahsuplaşma her fatura dönemi, yani her takvim ayı için ayrı yapılır. Yazın ay sonunda kalan fazla o ay ihtiyaç fazlası olarak satın alınır ve sonraki aya devretmez. Kışın üretimin yetmediği aylarda şebekeden çekilen net enerji ise normal tarifeyle faturalanır.
Karadeniz illerinde kış–yaz oranı neden yüksek görünüyor?
Bu illerde oranın yüksek olması kışın bol üretimden değil, yaz üretiminin de görece düşük kalmasından kaynaklanır. Rize ve Trabzon gibi illerin yıllık özgül üretimi 81 il sıralamasının alt ucundadır; paydadaki Temmuz değeri küçük olduğu için oran büyür.
Kışın daha fazla üretmek için panelleri dikleştirmeli miyim?
Daha dik panel kış güneşini daha iyi karşılar, ancak yıllık toplam üretimi genellikle düşürür. PVGIS’in önerdiği en uygun eğim, yıl boyu sabit kalan ve yıllık toplamı en yükseğe çıkaran açıdır. Aylık mahsuplaşmada kış açığının yaz fazlasıyla kapanmadığını bilerek karar vermek gerekir.
Batarya kış açığını kapatır mı?
Ev tipi bir batarya günlük dengeleme yapar; gündüz üretilen enerjiyi akşam kullanmaya yarar. Yaz aylarında üretilen enerjiyi kış aylarına taşıyacak kapasitede değildir, bu nedenle mevsimlik açığı kapatmaz.