Rehber
Ekipmanda son beş yılda üretilmiş olma şartı
Panel, inverter ve batarya gibi ana ekipmanın son beş yıl içinde üretilmiş olması şartı: kapsamı, istisnaları ve belgelendirme.
Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği, üretim tesisinde ve depolama ünitesinde kullanılan ana ekipmanın son beş yıl içinde üretilmiş olmasını zorunlu tutar (md. 37/6). Çatı GES için bu, panellerin, inverterin ve varsa bataryanın üretim tarihinin beş yıldan eski olmaması demektir. Fıkra 2 Nisan 2026 tarihli değişiklikle bugünkü halini aldı ve açıkça depolama ünitesini de kapsar. Şartın istisnası yalnızca iki tesis türü içindir; çatı GES bunlardan biri değildir.
Hükmün tam metni ve kapsamı
Madde 37’nin altıncı fıkrası iki cümleden oluşur. Birinci cümleye göre yönetmelik kapsamında tesis edilecek elektrik üretim tesisi ve depolama ünitesinde kullanılan türbin, jeneratör, kanat, panel, invertör, buhar kazanı, motor, batarya gibi ana ekipmanların son beş yıl içinde üretilmiş olması zorunludur. İkinci cümle istisnaları sayar.
Bu metinden üç sonuç çıkar:
- Şart, tesis türünden bağımsızdır. Rüzgâr, güneş, biyokütle ya da mikrokojenerasyon fark etmeksizin, istisna dışındaki tüm lisanssız tesisler için geçerlidir.
- Liste örnek niteliğindedir. "Gibi" ifadesi, sayılan ekipmanın sınırlayıcı olmadığını gösterir. Metin "ana ekipman" kavramını ayrıca tanımlamaz.
- Depolama ayrıca anılır. Batarya hem ekipman listesinde hem de "depolama ünitesi" ifadesiyle kapsamdadır.
Çatı GES’te ana ekipman sayılabilecek kalemler şunlardır:
| Ekipman | Metinde adıyla geçiyor mu? | Not |
|---|---|---|
| Panel | Evet | Her panelin üretim tarihi ayrı ayrı önemlidir |
| İnverter (invertör) | Evet | Hibrit inverter de bu kapsamdadır |
| Batarya | Evet | Sonradan eklense de şart geçerlidir |
| Mikro inverter | Evet | Bir invertör türüdür; her cihazın tarihi ayrı kontrol edilmeli |
| Güç optimizeri | Hayır | Metinde adıyla geçmez; tereddütte teyit edilmeli |
| Konstrüksiyon, kablo, koruma | Hayır | Ana ekipman sayılıp sayılmadığı metinde açık değil |
İstisnalar
Beş yıl şartı, yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasındaki iki bent için uygulanmaz (md. 37/6):
- (a) bendi: İmdat grupları. Yedek (imdat) jeneratör grupları.
- (d) bendi: Kojenerasyon tesisleri. Bakanlıkça belirlenecek verimlilik değerini sağlayan kategorideki kojenerasyon tesisleri.
Mikrokojenerasyon tesisleri ayrı bir bentte (5/1-e) düzenlendiği için bu istisnanın içinde değildir. Çatı ve cephe uygulamalı güneş tesisleri de hiçbir istisnaya girmez; şart onlar için tam olarak geçerlidir.
Depolama mevzuatındaki karşılığı
Elektrik Piyasasında Depolama Faaliyetleri Yönetmeliği de aynı şartı tekrarlar. Lisanssız üretim yönetmeliği kapsamında çağrı mektubu alan ve ihtiyaç fazlası için 26. madde uyarınca mahsuplaşma yapılan tesislerde depolama tesisi kurulabilir; ancak bu depolama tesislerinin 37. maddenin altıncı fıkrasındaki şartları sağlaması zorunludur (Depolama Yönetmeliği md. 4/3). Lisanssız üretim yönetmeliğindeki Ek Madde 3 ise bütünleşik depolamanın üretim tesisinin elektriksel gücüne kadar kurulabileceğini ve depodan şebekeye verilen enerji için ödeme yapılmayacağını düzenler. Batarya eklemeyi düşünüyorsanız batarya ekleme rehberine ve LFP batarya sayfasına bakabilirsiniz.
"Son beş yıl" nasıl okunmalı?
Metin, beş yılın hangi tarihten geriye doğru sayılacağını ayrıca belirtmez. Hüküm "tesis edilecek" tesiste kullanılan ekipmandan söz eder; bu da kurulum aşamasına işaret eder. Süreç ise uzun olabilir: çağrı mektubunun tebliğinden sonra proje onayı için bir yıl (md. 17/1), bağlantı anlaşmasından sonra izinler ve kabul için dağıtım trafosunu kullanan tesislerde bir yıl süre tanınır (md. 19/1). Başvuru anında dört yaşındaki bir panel, kabul yapıldığında beş yaşını geçmiş olabilir.
Basit bir örnek: Mart 2021’de üretilmiş bir panel, bugün (Eylül 2026) beş yıllık pencerenin dışında kalır; referans tarih hangisi seçilirse seçilsin şartı karşılamaz. Mart 2023’te üretilmiş bir panel ise hem bugün hem de 2027 sonuna kadar yapılacak bir kabulde pencerenin içindedir. Pratik kural, ekipmanı kurulum tarihine yakın temin etmek ve üretim tarihini kabul tarihine kadar geçerli kalacak şekilde seçmektir.
Belgelendirme ve kabul
Yönetmelik, üretim tarihinin hangi belgeyle kanıtlanacağını düzenlemez. Kabul işlemleri ilgili teknik mevzuata göre yapılır (md. 18/2); kontrolün ayrıntıları bu mevzuattadır. Kullanıcı açısından önemli olan, şartın sağlandığını gösterebilecek bilgiyi baştan toplamaktır:
- Her panelin ve inverterin seri numarası ve etiketindeki üretim tarihi.
- Satın alma faturası ve teslim belgeleri.
- Teklif ve sözleşmede ekipmanın model, adet ve üretim yılı bilgisi.
- Kurulum sırasında çekilmiş etiket fotoğrafları.
Bu belgeleri kabulden sonra da saklayın. Kabulü yapılmış tesis başka bir kişiye devredilebildiğinden (md. 35/1), devralan taraf da ekipmanın geçmişini görmek isteyecektir.
Başvuruya esas şartların baştan mevcut olmadığı ya da gerçek dışı beyanda bulunulduğu tespit edilirse, çağrı mektubu veya bağlantı ve sistem kullanım anlaşması bildirim yapılmaksızın iptal edilir (md. 34/4). Ekipman yaşına ilişkin yanlış bir beyan bu genel hükmün kapsamına girebilir.
Sık karşılaşılan durumlar
Depoda bekleyen yeni ürün. Hüküm satış ya da teslim tarihini değil, üretim tarihini esas alır. Hiç kullanılmamış ama yıllarca depoda beklemiş bir panel, "yeni" olsa bile şartı karşılamayabilir.
Farklı tarihli ekipman. Paneller ve inverter farklı zamanlarda üretilmiş olabilir. Şart her ana ekipman için ayrı ayrı sağlanmalıdır; en eski tarihli ürün belirleyicidir.
Garanti kapsamında değişim. İşletmedeki bir tesiste arızalanan inverterin veya panelin yenisiyle değiştirilmesinde şartın nasıl uygulanacağı metinde ayrıca düzenlenmemiştir. Güç veya koruma düzenini değiştiren işlemler için önceden izin gerektiğinden (md. 7/14), bu başvuruda yeni ürünün üretim tarihini de bildirmek yararlıdır.
Kurulu güç artışı. Mevcut tesise panel eklenerek güç artırılması yeni bir değerlendirme gerektirir (md. 17/6). Eklenecek ekipman "tesis edilecek" ekipman niteliğinde olduğundan beş yıl şartını sağlayan ürünlerle planlama yapmak en güvenli yoldur.
Teklif ve sözleşmede yapılacaklar
- Teklifte panel, inverter ve batarya için model ve üretim yılı yazılmasını isteyin.
- Sözleşmeye, teslim edilen ekipmanın son beş yıl içinde üretilmiş olacağına dair açık bir taahhüt ekleyin.
- Teslimatta etiketleri kontrol edin; teklifteki modelle ve tarihle uyuşmayan ürünü kabul etmeyin.
- Stok fazlası ya da uzun süre depoda beklemiş ürünlerde üretim tarihine özellikle dikkat edin.
- Sonradan yapılacak değişikliklerde, örneğin inverter değişimi ya da batarya eklenmesinde, şebeke işletmecisinden önceden izin alın (md. 7/14) ve yeni ekipmanın üretim tarihini belgeleyin.
Tekliflerin kalem kalem karşılaştırılması için teklif karşılaştırma rehberine, ikinci el ürünler için ikinci el panel kullanılır mı sayfasına, 2026 değişikliklerinin tamamı için yönetmelik 2026 değişiklikleri rehberine bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Beş yıl şartı montaj konstrüksiyonu ve kablolar için de geçerli mi?
Yönetmelik şartı ana ekipman için koyar ve örnek olarak türbin, jeneratör, kanat, panel, invertör, buhar kazanı, motor ve batarya sayar. Konstrüksiyon, kablo ve koruma malzemesi bu listede adıyla geçmez; kapsamda olup olmadıkları metinde açıkça belirtilmediği için tereddüt halinde şebeke işletmecisine sorulmalıdır.
Beş yıl hangi tarihten geriye doğru sayılır?
Yönetmelik bu tarihi ayrıca tanımlamaz. Hüküm tesis edilecek üretim tesisinde kullanılan ekipmandan söz ettiği için en güvenli yaklaşım, ekipmanın kurulum ve kabul tarihinde de beş yıllık pencerenin içinde kalmasını sağlamaktır.
İkinci el panel kullanabilir miyim?
Hüküm ürünün yeni ya da kullanılmış olmasından değil, üretim tarihinden söz eder. Son beş yıl içinde üretildiği belgelenemeyen ikinci el panel şartı karşılamaz. Belgelenebilse bile ikinci el ürünlerde garanti ve performans durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
Mevcut sistemime yeni batarya eklersem eski panellerimin yaşı sorun olur mu?
Metin, depolama ünitesinde kullanılan batarya gibi ana ekipmanın son beş yıl içinde üretilmiş olmasını ister. Mevcut panellerin sonradan yapılan bir değişiklikte yeniden değerlendirilip değerlendirilmeyeceği yönetmelikte açıkça yazmaz; değişiklik izni başvurusunda şebeke işletmecisine sorulmalıdır.