İkinci el ya da eski panel kullanılabilir mi?

Şebekeye bağlanacak bir lisanssız çatı GES’te eski panel kullanılamaz: Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği, üretim tesisi ve depolama ünitesinde kullanılan panel, invertör ve batarya gibi ana ekipmanların son beş yıl içinde üretilmiş olmasını zorunlu tutar (Yönetmelik md. 37/6). Metin “ikinci el” ifadesini kullanmaz; belirleyici olan ekipmanın üretim tarihidir. Beş yıldan eski bir panel, hiç kullanılmamış olsa bile şartı karşılamaz; beş yılı doldurmamış bir panelde ise tarih şartı sağlanır, ancak diğer teknik şartlar da ayrıca aranır.

Kural ne diyor?

Hüküm, 2 Nisan 2026 tarihli ve 33212 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle bugünkü halini almıştır. Özetle:

• Kapsam: Yönetmelik kapsamında kurulacak elektrik üretim tesisi ve depolama ünitesi.
• Ana ekipman listesi: türbin, jeneratör, kanat, panel, invertör, buhar kazanı, motor, batarya “gibi” ekipmanlar. Liste örnek niteliğindedir; “gibi” ifadesi benzer ana ekipmanların da kapsamda olduğunu gösterir.
• Şart: Bu ekipmanların son beş yıl içinde üretilmiş olması.
• İstisna: Yönetmelik md. 5/1’in (a) bendindeki imdat grupları ve (d) bendindeki kojenerasyon tesisleri.

Depolama tarafında aynı şart ikinci bir metinde de tekrarlanır. Elektrik Piyasasında Depolama Faaliyetleri Yönetmeliği md. 4/3’e göre mahsuplaşması 26. madde uyarınca yapılan lisanssız üretim tesislerinde kurulacak depolama tesisleri, Lisanssız Üretim Yönetmeliği’nin 37. maddesinin altıncı fıkrasındaki şartları sağlamak zorundadır. Yani çatı GES’e sonradan eklenecek batarya da yeni üretim tarihli olmalıdır; ayrıntı ekipman üretim yılı şartı rehberindedir.

Hangi tesislerde uygulanır?

Tesis	Beş yıl şartı
Kurulu gücü 1 MW’a kadar YEK tesisi, md. 5/1 (c)	Uygulanır
Sözleşme gücüyle sınırlı tesis, md. 5/1 (h)	Uygulanır
25 kW’a kadar tip projeli çatı tesisi, md. 11/1	Uygulanır
Üretim tesisine bütünleşik batarya	Uygulanır
İmdat grupları, md. 5/1 (a)	Uygulanmaz
Kojenerasyon tesisleri, md. 5/1 (d)	Uygulanmaz

Şebekeyle hiçbir bağlantısı olmadan çalışan tesisler de yönetmeliğin 5. maddesinde (b bendi) sayılır, ancak beş yıl istisnası yalnızca (a) ve (d) bentleri için yazılmıştır. Bu tür bir sistem düşünüyorsanız durumu teyit etmeden varsayımda bulunmayın.

Metnin açık bıraktığı noktalar

Kural net olsa da uygulamada sorulması gereken iki boşluk vardır:

1. Beş yılın başlangıcı. Metin “son beş yıl” der, ancak bunun başvuru, proje onayı ya da kabul tarihine göre mi sayılacağını belirtmez. Başvurudan kabule kadar geçen süre uzayabildiği için sınırda kalan ekipmanlarda risk oluşur. Çağrı mektubu sahiplerine proje onayı ve belgeler için bir yıl süre verildiğini hatırlatmak gerekir (Yönetmelik md. 17/1).
2. Arıza sonrası değişim. Hüküm “tesis edilecek” tesislerden söz eder. İşletmedeki bir tesiste arızalı bir panel ya da invertör değiştirilirken aynı şartın nasıl uygulanacağı metinde ayrıca düzenlenmemiştir.

Her iki soruda da doğru adres, başvurunun yapıldığı ilgili şebeke işletmecisidir. İlinizdeki dağıtım şirketini dağıtım şirketleri listesinde bulabilirsiniz.

Tarih şartı tek şart değil

Beş yıldan yeni bir panel de otomatik olarak uygun sayılmaz. Tesisin projelendirilmesi, kurulumu, bağlantısı, kabulü ve işletmesi ilgili standartlara ve teknik mevzuata göre yürütülür; bu şartları sağlamak tesis sahibinin yükümlülüğüdür (Yönetmelik md. 6/1 ve 6/2). Yönetmelik “ilgili standart” olarak öncelik sırasıyla TS, EN, IEC, ISO ve diğer uluslararası standartları sayar (md. 4/1-k). Can ve mal güvenliği bakımından tehlikeli ya da şebeke güvenliğini etkileyen bir uygunsuzlukta tesis bildirime gerek olmadan şebekeden ayrılır; esasa ilişkin olmayan aykırılıklarda ise bildirimden sonraki on beş gün içinde giderilmezse ayrılma işlemi yapılır (md. 6/3).

Kabul aşamasında neden önemli?

Ekipman şartı, sorunun genellikle en son aşamada ortaya çıkmasına yol açar. Kurulum bitince tesis sahibi, tesisin yönetmelikteki kriterlere ve bağlantı anlaşmasındaki şartlara uygun olduğunu ilgili şebeke işletmecisine bildirir. Tesisin kabule hazır olduğu on beş gün içinde tutanakla imza altına alınır ve bu tutanakla Bakanlığa ya da yetki verdiği kuruluşa kabul başvurusu yapılır (Yönetmelik md. 18/1). Kabul işlemleri ilgili teknik mevzuata göre yürütülür (md. 18/2).

Kabul öncesinde, kabul sürecinde ve testler sırasında şebekeye verilen enerji için hiçbir bedel ödenmez; bu enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı sayılır (md. 18/3). Yani uygun olmayan bir ekipman yüzünden kabul gecikirse, bu dönemde şebekeye verilen enerji gelir getirmez ve ihtiyaç fazlası alımının on yıllık süresi de henüz işlemeye başlamaz; bu süre tesisin şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten itibaren hesaplanır (md. 26/4). Eski tarihli bir panelin değiştirilmesi gerekirse söküm, yeni ekipman ve yeniden kurulum masrafı da buna eklenir. Süre de sınırsız değildir: şebeke işletmecisinin dağıtım trafosunu kullanan tesislerde izinler ve kabul, bağlantı anlaşmasının imza tarihinden itibaren bir yıl içinde tamamlanmalıdır; mücbir sebepler ve Kurulca uygun bulunan haller dışında süre dolarsa bağlantı anlaşması ve tahsis edilen kapasite kendiliğinden hükümsüz olur (md. 19/1).

Somut örnek: depoda bekleyen panel

Bir kurulumcu, 2020 yılında üretilmiş ve hiç kullanılmamış panellerle 5 kWp teklif veriyor olsun. Eylül 2026 itibarıyla bu paneller beş yılı doldurmuştur ve kullanılamaz. 2023 üretimi paneller ise tarih şartını bugün sağlar; ancak başvuru ile kabul arasındaki süre de hesaba katılmalıdır.

Eski panelin tek sorunu mevzuat değildir. Fraunhofer ISE’ye göre ticari monokristal silisyum modüllerin verimi son on yılda yaklaşık yüzde 17’den yüzde 25’in biraz altına çıkmıştır; en büyük on üreticinin kristal silisyum modüllerinde sevkiyat ağırlıklı ortalama verim 2023’ün son çeyreğinde yüzde 21,6, 2024’ün son çeyreğinde yüzde 22,7’dir. Aynı kurulu gücü elde etmek için daha düşük verimli, eski modüller daha fazla çatı alanı ister. Gereken alanı panel sayısı hesaplayıcısıyla karşılaştırabilirsiniz.

Üretim tahmini ise panelin yaşından bağımsız olarak ilin ışınımına dayanır: Ankara’da 5 kWp sistem yılda 7.418 kWh üretir (PVGIS, 2026 sorgusu). Sitenin hesabında üretim kWp başına verildiği için, kurulu güç aynı kaldıkça modül verimi yıllık üretimi değil, gereken çatı alanını değiştirir.

Ne yapmalı?

1. Teklifteki her ana ekipman için üretim tarihini ve seri numarasını yazılı olarak isteyin.
2. Başvuru ile kabul arasındaki olası süreyi hesaba katarak sınıra yakın üretim tarihli ekipmanı kabul etmeyin.
3. Beş yılın hangi tarihe göre sayılacağını ilgili şebeke işletmecisine sorun.
4. Bataryayı sonradan ekleyecekseniz aynı şartın batarya için de geçerli olduğunu unutmayın.
5. Teklifleri karşılaştırırken teklif karşılaştırma rehberindeki kontrol listesini kullanın.