Çatı GES teklifi nasıl karşılaştırılır?

Çatı GES tekliflerini karşılaştırmanın doğru yolu toplam tutara bakmadan önce her teklifi aynı kalemlere ayırmaktır: kurulu güç (panel tarafı ve inverter tarafı ayrı), ana ekipmanın markası değil modeli ve üretim yılı, üretim tahmininin varsayımları, başvurudan kabule kadar hangi işlerin firmada olduğu ve garanti koşulları. Bu kalemlerden biri eksikse teklif karşılaştırılabilir değildir; fiyat farkı çoğu zaman eksik kalan kalemden gelir.

Kontrol listesi: teklifte olması gerekenler

Kalem	Teklifte neye bakılır	Dayanak
Panel gücü (DC, kWp)	Panel modeli, adet ve tek panel gücü ayrı ayrı yazılmış mı?	Yönetmelik md. 17/7
İnverter gücü (AC, kW)	Model ve adet; panel gücünün inverter gücüne oranı	Yönetmelik md. 17/7
Sözleşme gücü uyumu	Kurulu güç, bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünü aşıyor mu?	Yönetmelik md. 7/10, md. 11/3
Ekipman üretim yılı	Panel, inverter ve varsa batarya son beş yıl içinde üretilmiş mi?	Yönetmelik md. 37/6
Üretim tahmini	Araç, kayıp oranı, eğim, yön, gölge varsayımları yazılı mı?	PVGIS kılavuzu
Montaj şekli	Panel arkasında hava boşluğu kalıyor mu?	PVGIS kılavuzu
Başvuru ve proje	Başvuru, proje onayı ve bağlantı anlaşması kimde?	Yönetmelik md. 10, 17
Kabul	Kabul işlemleri ve tutanak süreci teklife dahil mi?	Yönetmelik md. 18, 19
Sayaç	Sayaç kalemi var mı, varsa ne için?	Yönetmelik md. 21/5
İzleme ve SCADA	50 kW ve üzerinde SCADA bağlantı ekipmanı dahil mi?	Yönetmelik md. 21/7
Garanti	Ürün ve performans garantisi süreleri, kimin vereceği	Üretici belgeleri
Sigorta	Kurulum sırası ve sonrası riskler kimde?	Sözleşme

Kurulu güç: panel ve inverter tarafını ayırın

"10 kW’lık sistem" ifadesi tek başına eksiktir. Panel tarafının gücü (mekanik kurulu güç, kWp) ile inverterin çıkış gücü (elektriksel kurulu güç, kW) farklı olabilir. Yönetmelik, 12 Mayıs 2019’dan itibaren çağrı mektubu almaya hak kazanan güneş tesislerinde mekanik kurulu gücün elektriksel kurulu gücün iki katını aşamayacağını söyler (md. 17/7). Çatı uygulamalarının çoğunda kurulu güç ayrıca, ilişkilendirilen tüketim tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücüyle sınırlıdır (md. 7/10, md. 11/3). Teklifte iki değer de açıkça yazmalıdır; biri yoksa hangi gücün fiyatlandırıldığı belirsiz kalır. Boyut seçimi için sistem boyutlandırma rehberine bakabilirsiniz.

Panel verimi karşılaştırmada ikinci derecede önemlidir, çünkü üretimi belirleyen kWp’dir; verim aynı gücün daha az alana sığmasını sağlar. Fraunhofer ISE’nin 14 Temmuz 2026 tarihli raporuna göre kristal silisyum ticari modüllerin ağırlıklı ortalama verimi 2024 son çeyreğinde %22,7 idi; en düşük değer %18,9, en yüksek %24,8 olarak raporlandı. Dar bir çatıda yüksek verim önem kazanır; geniş çatıda aynı kWp daha düşük verimli panellerle de kurulabilir.

Üretim tahmininin varsayımlarını sorgulayın

Farklı firmaların aynı çatı için verdiği üretim tahminleri çoğu zaman farklı varsayımlardan kaynaklanır. Tahmin için şunları yazılı isteyin:

1. Kullanılan araç ve veri seti. PVGIS gibi bir araçsa hangi ışınım veri tabanı seçildiği.
2. Sistem kaybı. PVGIS kılavuzu varsayılan değer olarak %14 önerir; bu değer kablo, inverter, kir ve yıllar içindeki güç kaybını kapsar. Belirgin şekilde düşük bir kayıp varsayımı tahmini şişirir.
3. Eğim ve yön. Çatınızın gerçek eğim ve yönü mü, yoksa il için en uygun değer mi kullanıldı? PVGIS 2026 sorgusuna göre Ankara’da 30° eğimli ve doğuya bakan bir yüzey, en uygun eğim ve yöndeki sistemin yaklaşık %83’ü kadar üretir. Doğu çatı için en uygun değerle yapılan tahmin bu nedenle gerçekçi değerden yaklaşık %20 yüksek çıkar.
4. Montaj. Kılavuza göre panel arkasında hava hareketi kısıtlanırsa modüller 15 °C’ye kadar daha sıcak çalışabilir; çatıya tamamen gömülü uygulamada tahmin serbest montajdan düşük olmalıdır.
5. Gölge. Yakın bina, baca ve ağaç gölgesinin nasıl hesaba katıldığı.

Uzun dönemli getiri hesabında panelin yaşlanması da varsayımdır. Fraunhofer raporundaki enerji geri ödeme hesabı, çatı sistemleri için 25 yıl ömür, yıllık ortalama %0,70 performans kaybı ve %80 başlangıç performans oranı varsayımlarını kullanır. Teklifteki performans garantisini bu tür bir varsayımla karşılaştırmak, garantinin ne kadar koruma sağladığını görmeye yardım eder. Kendi tahmininiz için yıllık üretim aracını kullanabilirsiniz.

Başvurudan kabule: iş kapsamını netleştirin

Çatı GES’in yasal süreci birkaç adımdan oluşur ve teklif bu adımların hangisinin firmaya ait olduğunu göstermelidir:

1. Elektronik ortamda şebeke işletmecisine başvuru (md. 10/1).
2. Çağrı mektubunun tebliğinden itibaren bir yıl içinde üretim tesisi projesinin onaylatılması (md. 17/1).
3. Belgelerin süresinde sunulması halinde otuz gün içinde bağlantı anlaşmasının imzalanması (md. 17/2).
4. Kabule hazırlık tutanağı ve kabul başvurusu (md. 18/1).
5. Ticari faaliyete başlanan tarihi izleyen bir ay içinde sistem kullanım anlaşması (md. 19/3).

Dağıtım şirketinin trafosunu kullanan tesislerde izinler ve kabul, bağlantı anlaşmasının imzasından itibaren bir yıl içinde tamamlanmalıdır (md. 19/1). Teklifte bu takvime uygun bir iş programı olup olmadığına bakın. Ayrıntılı adımlar başvuru ve belgeler rehberinde yer alır.

Kırmızı bayraklar

• Model ve üretim tarihi yazmayan ekipman listesi. Yönetmelik panel, inverter ve bataryanın son beş yıl içinde üretilmiş olmasını şart koşar (md. 37/6); ayrıntı için ekipman üretim yılı şartı rehberine bakın.
• "Kabulü beklemeden çalıştırırız" vaadi. Kabul yapılmadan işletmeye alınan tesis şebekeden ayrılır ve bir tahakkuk tutarı hesaplanır (md. 37/13). Kabul öncesi ve test süresince şebekeye verilen enerjiye de bedel ödenmez (md. 18/3).
• Sınırsız fazla satış vaadi. Mesken dışı aboneliklerde yıllık üretim, ilişkili tüketimin iki katını aşarsa aşan fazla için ödeme yapılmaz (md. 26/17). Ayrıntı: yıllık üretim sınırı.
• Sayaç bedeli. Dağıtım şebekesine bağlanan tesislerde sayaçları dağıtım şirketi temin eder ve takar (md. 21/5).
• Sigortasız kurulum dönemi. Kurulum sırasındaki hasarın kime ait olduğu yazılmamışsa GES sigortası rehberine göre soru sorun.

Karşılaştırma tablosunu kendiniz kurun

Teklifleri yan yana koymak için her firmadan aynı formatta bilgi isteyin ve satırları yukarıdaki kontrol listesinden oluşturun. Her satıra "var", "yok" veya "belirsiz" yazın; "belirsiz" satırları firmaya yazılı soru olarak dönün. Üretim tahminlerini tek bir varsayım setine çekip yeniden hesaplayın, sonra toplam tutarı bu ortak üretim değerine bölün. Böylece fiyat farkının ekipmandan mı, iş kapsamından mı, yoksa iyimser bir tahminden mi geldiği görünür hale gelir.