Rehber
Çatı GES sigortası: genel şartlar ne diyor?
Yangın, elektronik cihaz ve montaj sigortası genel şartlarına göre çatı GES’te hangi hasarlar teminatta, hangileri ek teminat ister.
Çatı GES’i sigortalarken karşınıza çıkacak teminatlar büyük ölçüde üç genel şart metnine dayanır: Yangın Sigortası Genel Şartları, Elektronik Cihaz Sigortaları Genel Şartları ve Montaj Sigortaları Genel Şartları. Bu metinler hangi risklerin ana teminatta olduğunu, hangilerinin ancak ek sözleşme (kloz) ile eklenebileceğini ve hangilerinin hiçbir durumda karşılanmadığını belirler. Poliçeye genel şartlara sigortalı aleyhine olmamak üzere özel şartlar eklenebilir (Yangın GŞ C.11; Elektronik GŞ md. 23). Aşağıdaki özet yalnızca genel şart metinlerinde yazanları aktarır; poliçe fiyatı ya da şirket önerisi içermez.
Yangın sigortası: ana teminat ve istisnalar
Yangın sigortası; yangın, yıldırım, infilak ve bunların sonucunda oluşan duman, buhar ve hararetin sigortalı mallarda doğrudan neden olduğu maddi zararları sigorta bedeline kadar karşılar (Yangın GŞ A.1). Aksine sözleşme yoksa binaların içinde veya üzerinde bulunan her çeşit sabit tesisat, yıldırımlık ve anten gibi binayı tamamlayan şeyler bina bedelinin kapsamındadır (A.2, 1.1). Çatıdaki panellerin bu tanım içinde mi, ayrı bir kalem olarak mı sigortalandığı poliçede görülmelidir.
GES açısından en önemli istisna A.4.6’dadır: yangın çıkmaksızın elektrikle çalışan motor, cihaz, tesisat ve kablolarda, cereyana bağlı oldukları sırada kısa devre, topraklama, voltaj iniş çıkışları, ısınma ve endüksiyon nedeniyle oluşan zararlar teminat dışıdır. Yangın çıkmaksızın malın kendi ayıbından veya bünyesindeki bozulmalardan doğan zararlar da kapsanmaz (A.4.4). Savaş, nükleer riskler ve kamu otoritesinin tasarrufları her durumda teminat dışıdır (A.4.1–4.3).
Klozla eklenebilen riskler
Aşağıdaki haller yangın sigortasında ana teminatın dışındadır, ancak ek sözleşmeyle klozlara göre teminata alınabilir. İkinci gruptaki hallerin neden olduğu yangın ve infilak zararları ise ek sözleşme olmasa da teminat içindedir (A.3.2).
| Risk | Genel şartlardaki durum | Klozdaki önemli ayrıntı |
|---|---|---|
| Deprem ve yanardağ püskürmesi | Ek sözleşmeyle (A.3.1) | Yangın dışındaki zararlarda, 72 saatlik kesintisiz süre içindeki zararın poliçedeki muafiyet tutarını aşan kısmı ödenir |
| Grev, lokavt, kargaşalık, halk hareketleri ve terör | Ek sözleşmeyle (A.3.1) | Üretim düşmesi gibi dolaylı zararlar GLKHH klozunda teminat dışıdır |
| Fırtına | Ek sözleşmeyle (A.3.2) | 10 metre yükseklikte saniyede 17,1 metreyi (7 bofor) aşan rüzgâr; yağmur, kar veya dolu ile birlikte olsun olmasın; rüzgârın sürüklediği şeylerin çarpması dâhil |
| Kar ağırlığı | Ek sözleşmeyle (A.3.2) | Çatıda biriken kar veya buzun ağırlığı, kayması ya da düşmesi; açıktaki şeylerde meydana gelen zararlar teminat dışı |
| Sel ve su baskını, yer kayması, dahili su | Ek sözleşmeyle (A.3.2) | Her klozun kendi istisnaları vardır |
| Kötü niyetli hareketler, taşıt çarpması, duman | Ek sözleşmeyle (A.3.2) | Sigortalının, yakınlarının ya da çalıştırdığı kişilerin kullandığı taşıtların verdiği zarar hariçtir |
Dolu için ayrı bir kloz yoktur; dolu yalnızca fırtına klozunda geçer. Kar ağırlığı klozundaki “açıktaki şeyler” istisnasının çatıya monte panellere nasıl uygulanacağı genel şartlarda ayrıca açıklanmaz; bu nokta poliçe düzenlenirken yazılı olarak netleştirilmelidir. Fırtına ve dolu için kısa yanıt SSS sayfasında.
Kira kaybı, enkaz kaldırma masrafları ve yangın mali sorumluluğu da ancak ek sözleşmeyle teminata alınabilir (A.3.3). Mali sorumluluk klozunun “komşuluk sorumluluğu” bölümü, yangın veya infilakın sirayetiyle komşu bina ve mallara verilen zararları karşılar; apartmanlarda bu ayrıntı önem taşır.
Elektronik cihaz sigortası
Elektronik cihaz sigortası, poliçe cetvelinde cinsi, sayısı, yapım yılı ve değeri yazılı elektronik makine ve teçhizatı; deneme devresinden sonra normal çalışırken, bakım ve temizlik sırasında ya da dururken, önceden bilinmeyen ani ve beklenmedik her türlü sebebe karşı temin eder (Elektronik GŞ md. 1). Metinde örnek olarak sayılanlar şunlardır:
- İşletme personelinin veya üçüncü kişilerin ihmali, hatası ya da sabotajı; hırsızlık ve hırsızlığa teşebbüs.
- Hatalı dizayn ve malzeme.
- Kısa devre, yüksek voltaj ve endüksiyon akımının etkileri.
- Yangın, yıldırım, infilak; kavrulma, duman ve is.
- Deprem hariç fırtına, sel, yer kayması, toprak çökmesi gibi tabii afetler.
- Su ve rutubet etkisi ile bunlardan doğan korozyon hasarları.
Aksine sözleşme yoksa deprem, grev ve kargaşalık ile terör zararları teminat dışıdır (md. 2). Her durumda teminat dışı kalanlar arasında her tür kâr kaybı, normal kullanımdan doğan aşınma ve atmosferik şartların yol açtığı tedrici bozulmalar, imalatçı veya satıcının yasa ya da sözleşme gereği sorumlu olduğu hasarlar, sigorta başında bilinen kusurlar, hasarlıyken kullanmaya devam edilmesinden doğan zararlar, hasarla ilgisi olmayan ayar ve bakım masrafları ile çizik gibi estetik kusurlar vardır (md. 3).
Sigorta bedeli, nakliye ve montaj dâhil yeni ikame bedeline eşit olmalıdır; düşük tutulursa hasar aradaki oranda sigortalıya kalır (md. 4). Sigortalı, imalatçının kullanma, kontrol ve bakım talimatlarına uymak ve aşırı yüklemeyi önlemekle yükümlüdür (md. 10). Bakım kayıtlarının neden önemli olduğu panel bakımı rehberinde ele alınıyor.
Montaj sigortası: kurulum dönemi
Montaj sigortası, sigortalı değerlerin montaj sahasında bulunduğu sırada, poliçedeki istisnalar dışında ani ve önceden bilinmeyen bir sebeple uğradığı hasarı temin eder (Montaj GŞ md. 1). Teminat, değerler sahaya boşaltıldığı anda başlar; montaj tamamlanıp işverene teslim edilen kısımlarda sona erer. Poliçede aksi yazmıyorsa dört haftalık tecrübe devresi teminata dâhildir; kullanılmış makinelerin montajında tecrübe devresi teminatı verilemez (md. 4).
Aksine sözleşme yoksa montajda kullanılan alet ve teçhizat, üçüncü kişilere karşı hukuki sorumluluk ve enkaz kaldırma masrafları teminat dışıdır (md. 2). Konstrüksiyon, malzeme ve montaj hatalarında yalnızca kusurlu parçanın kendi tamir ve ikame masrafı hariçtir; bu hatanın diğer sigortalı değerlerde yol açtığı hasar kapsam içindedir (md. 3/d). Montajın gecikmesinden doğan kâr kaybı ve netice zararları karşılanmaz (md. 3/j).
Apartmanda sigorta ve hasar anında yapılacaklar
Anagayrimenkulün kat malikleri kurulunca belirlenecek değer üzerinden sigortalanması kurul kararıyla kararlaştırılabilir; sigorta giderleri arsa payı oranında paylaşılır ve kat malikleri kendi bölümlerini ayrıca sigorta ettirebilir (Kat Mülkiyeti Kanunu md. 21). Ortak çatıdaki GES’in bu sigortaya nasıl dâhil edileceği apartman çatı GES rehberinde tartışılan karar sürecinin parçası olmalıdır.
Hasar anında üç metin benzer yükümlülükler getirir:
- Yangın sigortasında en geç beş iş günü (Yangın GŞ B.1), elektronik cihaz ve montaj sigortalarında beş gün içinde sigortacıya bildirim yapın (Elektronik GŞ md. 11; Montaj GŞ md. 12).
- Zorunlu hâller dışında hasar yerinde değişiklik yapmayın; zararı azaltacak önlemleri alın.
- Elektronik cihaz ve montaj sigortasında, bildirimden sonra eksper yedi gün içinde gelmezse hasarlı kısmın tamirine başlanabilir.
- Sigorta sözleşmesinden doğan talepler iki yılda zamanaşımına uğrar (Yangın GŞ C.10; Elektronik GŞ md. 22).
Elektrik kaynaklı riskleri azaltan tasarım önlemleri için koruma ekipmanları ve yangın riski sayfalarına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Konut yangın sigortası çatıdaki panelleri kapsar mı?
Yangın Sigortası Genel Şartları, aksine sözleşme yoksa binaların üzerinde bulunan her çeşit sabit tesisatı bina sigorta bedelinin kapsamında sayar. Panellerin bu kapsamda mı yoksa ayrı bir kalem olarak mı sigortalandığı ve bedelin buna göre belirlenip belirlenmediği poliçede açıkça görülmelidir.
İnverter kısa devre yüzünden yanmadan bozulursa yangın sigortası öder mi?
Yangın Sigortası Genel Şartları, yangın çıkmaksızın elektrikli cihaz ve tesisatların kısa devre, topraklama, voltaj iniş çıkışları, ısınma ve endüksiyon nedeniyle uğradığı zararları teminat dışında sayar. Elektronik Cihaz Sigortası Genel Şartları ise kısa devre, yüksek voltaj ve endüksiyon akımının etkilerini ana teminat içinde sayar.
Dolu hasarı hangi sigortayla karşılanır?
Yangın Sigortası Genel Şartları’nda ayrı bir dolu klozu yoktur; dolu, fırtına klozunda fırtınanın yağmur, kar veya dolu ile birlikte olup olmamasından bağımsız olarak kapsandığını söyleyen ifadede geçer. Elektronik Cihaz Sigortası Genel Şartları ise önceden bilinmeyen ani ve beklenmedik her türlü sebebi istisnalar dışında teminata alır.
Hasarı sigortacıya ne zaman bildirmem gerekir?
Yangın sigortasında rizikonun gerçekleştiğini öğrendiğiniz tarihten itibaren en geç beş iş günü, elektronik cihaz ve montaj sigortalarında hasarı öğrendiğiniz tarihten itibaren beş gün içinde bildirim yapılmalıdır. Zorunlu hâller dışında hasar yerinde değişiklik yapılmamalıdır.