Çatı GES ile elektrikli araç şarjı

Evde elektrikli araç şarjı, bir meskenin elektrik tüketimini tek başına belirgin biçimde artırabilen nadir yüklerden biridir. Çatı GES ile birlikte düşünüldüğünde iki soru öne çıkar: şarj edilen enerjinin ne kadarı çatıdaki üretimle karşılanır ve bu hesaba göre sistemin büyüklüğü nasıl değişir? Fraunhofer ISE’nin 2026 raporu, Almanya’da özel konut ve küçük işletmelerde güneş sistemlerinin artık sıklıkla batarya, ısı pompası ve elektrikli araç şarj istasyonlarıyla birlikte kurulduğunu belirtiyor. Aynı rapor, şebekeye daha fazla güneş ve rüzgâr enerjisi girdikçe yük yönetimi ve araç bataryalarının çift yönlü şarjı gibi esneklik araçlarının desteklenmesi gerektiğini vurguluyor.

Aylık mahsuplaşmada gündüz ve gece şarjı

Türkiye’deki kurallar, şarjın hangi saatte yapıldığının önemini abonelik türüne göre değiştirir. Yönetmelik mahsuplaşmayı kural olarak saatlik tanımlar (Yönetmelik md. 4/1-ö ve md. 26/1). Ancak 12 Mayıs 2019’dan itibaren çağrı mektubu almaya hak kazanan ve mesken abonelikleriyle ilişkili tesislerin mahsuplaşması piyasa işletmecisi tarafından aylık yürütülür (md. 26/20).

Durum	Gündüz şarj	Gece şarj
Mesken, aylık mahsuplaşma	Üretim anında tüketilir	Gündüz şebekeye verilen enerjiyle aynı ay içinde mahsuplaşır
Saatlik mahsuplaşmaya tabi tesis	Üretim anında tüketilir	O saatte üretim olmadığı için şebekeden net çekiş olarak kalır

Bu tablo meskendeki pratik sonucu gösterir: aylık mahsuplaşmada araç gece şarj edilse bile, ay içinde çatının şebekeye verdiği enerji o çekişi dengeleyebilir. Şarj saatini üretime göre ayarlamak meskende bu yüzden zorunlu değildir; belirleyici olan ay toplamlarıdır. İşyeri gibi saatlik mahsuplaşan aboneliklerde ise gündüz şarj, üretimin doğrudan değerlendirilmesini sağlar. Fark aylık mı saatlik mi sayfasında örnekle anlatılıyor.

Aylık düzende de dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır: mahsuplaşma her fatura dönemi, yani her takvim ayı için ayrı yapılır (md. 4/1-h ve md. 26/20). Ay sonunda kalan fazla o ayın ihtiyaç fazlası olarak değerlendirilir; yönetmelikte yaz fazlasının kış aylarındaki şarja devredeceği bir kredi düzeni tanımlanmamıştır. En uygun açıda aralık üretimi, iller arasında temmuz üretiminin %9–%65 kadarıdır; kış aylarında şarjın daha büyük bir kısmı ay sonunda net tüketim olarak kalabilir.

Satış fiyatı ve tüketim bedeli neden farklıdır?

Mahsuplaşma sonrası kalan ihtiyaç fazlası, görevli tedarik şirketi tarafından on yıl süreyle satın alınır (md. 26/4). Fiyat, YEK Kanunu’nun I sayılı Cetveli’nin (e) bendine göre kendi abone grubunun perakende tek zamanlı aktif enerji bedelidir; meskende bu değer 189,5808 kr/kWh olarak uygulanır (EPDK tarifesi, 4 Nisan 2026).

Şebekeden çekilen enerjinin bedeli ise enerji bedeli ile dağıtım bedelinin toplamıdır. Mesken tek zamanlı tarifede günlük ortalama 8 kWh/gün sınırını aşan tüketimde bu toplam 432,0708 kr/kWh düzeyindedir; dağıtım bedeli tek başına 242,49 kr/kWh tutar. Başka bir deyişle, ay sonunda satılan her kWh’in karşılığı, aynı ay şebekeden çekilen bir kWh’in faturadaki bedelinden düşüktür. Aracı evde şarj etmek, üretimi satmak yerine ay içinde tüketimle eşleştirmek anlamına gelir; bu fark çoğu durumda şarjın lehine çalışır, ancak kesin sonuç faturanın kalemlerine ve vergilere bağlıdır. Ayrıntılar: ihtiyaç fazlası enerji satışı.

Mahsuplaşma sonrasında net tüketim kalırsa, bu tüketim tedarikçiyle tüketici arasındaki mevcut sözleşme hükümlerine göre faturalanır (md. 26/8).

Akıllı şarj ve öz tüketim

Şarj cihazlarının bir kısmı, çatının anlık üretim fazlasını izleyerek şarj gücünü ona göre ayarlayabilir; bir kısmı ise yalnızca zamanlayıcıyla çalışır. Bu özelliklerin değeri de mahsuplaşma düzenine bağlıdır. Saatlik mahsuplaşan bir işyerinde, üretim fazlasıyla şarj etmek her saatin veriş ve çekişini doğrudan dengeler ve izleme sistemiyle takip edilebilir bir kazanç yaratabilir. Aylık mahsuplaşan bir meskende ise aynı özellik ay içindeki toplam veriş ve çekişi değiştirmez; bu yüzden faturaya etkisi sınırlı kalır. Meskende akıllı şarjın asıl yararı, şarj gücünü evin diğer yükleriyle birlikte sözleşme gücü içinde tutmak gibi teknik konularda ortaya çıkabilir. Evde ayrıca bir batarya varsa, aracın ve ev bataryasının hangi sırayla şarj edileceği hibrit inverter ya da enerji yönetim ayarlarında belirlenir.

Çok zamanlı tarife sütunları

EPDK tarife tablosunda mesken dahil birçok abone grubu için tek zamanlı bedelin yanında gündüz, puant ve gece sütunları yer alır. Bu dilimlerin saat aralıkları tablo dipnotunda tanımlanır ve sayacın yaz saati ayarına göre farklılaşabilir. Kademe sınırına ilişkin dipnot ise tek zamanlı tüketiciler için yazılmıştır. Güncel sütun değerleri ve saat dilimleri EPDK elektrik tarifeleri sayfasında yer alıyor; burada sayı vermiyoruz, çünkü tablo her tarife döneminde değişebilir.

Çok zamanlı tarifenin GES’li bir meskende ne kazandıracağı, mahsuplaşma sonrasında kalan net tüketimin miktarına ve hangi dilimlerde oluştuğuna bağlıdır. İhtiyaç fazlasının satış fiyatının tek zamanlı aktif enerji bedeline bağlı olduğu da hesaba katılmalıdır. Tarife tablosunun nasıl okunduğu elektrik tarifesi nasıl okunur rehberinde anlatılıyor.

Sistem boyutuna yansıması

Aracın yıllık şarj ihtiyacı, sistem boyutlandırmasında ev tüketimine eklenir. Hesap basittir: ek yıllık tüketim, ilin kWp başına yıllık üretimine bölünür. Varsayımsal olarak yılda 2.000 kWh şarj ihtiyacı ve 1.500 kWh/kWp özgül üretim için yaklaşık 1,3 kWp ek kurulu güç gerekir. Gerçek özgül üretim il merkezleri arasında 1.047–1.642 kWh/kWp aralığındadır; kendi değerlerinizle hesap için kaç kWp gerekir aracını kullanabilirsiniz.

Büyütmenin sınırları da vardır:

• Kurulu güç, tüketim tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünü geçemez (md. 11/3). Ayrıntı: sözleşme gücü nedir.
• Yıllık üretimin ilişkili tüketimin iki katını aşamaması kuralı mesken abone grubundaki tüketim tesisleriyle ilişkili tesislere uygulanmaz (md. 26/17).
• Şarj cihazı binanın mevcut bağlantısına yeni bir yük olarak eklenir; sözleşme gücünün şarj cihazıyla birlikte yeterli olup olmadığı dağıtım şirketiyle değerlendirilmelidir.

Kontrol listesi

• Aboneliğiniz mesken mi ve tesisin mahsuplaşması aylık mı?
• Aracın yıllık yaklaşık şarj ihtiyacı sistem boyutuna eklendi mi?
• Sözleşme gücü, hem şarj cihazı hem de planlanan kurulu güç için yeterli mi?
• Şarj cihazı için ayrı hat, uygun koruma elemanları ve kaçak akım koruması projede var mı? Bkz. koruma ekipmanları.
• Çok zamanlı tarife düşünülüyorsa net tüketimin dilimlere dağılımı incelendi mi?
• Araçtan eve enerji aktarımı planlanıyorsa bağlantı düzeni dağıtım şirketiyle netleştirildi mi?