Sözleşme gücü nedir, GES’i nasıl sınırlar?

Sözleşme gücü, bir kullanım yerinin elektrik projesinde belirtilen kurulu gücün kullanım faktörüyle çarpılmış halidir ve tüketim tesisinizin bağlantı anlaşmasında yazar (Yönetmelik md. 4/1-c). Lisanssız çatı GES’te bu değer kurulu gücün üst sınırı olarak kullanılır: mesken ve işyeri gibi “diğer kişiler” için üretim tesisi sözleşme gücünü geçemez, belediyeler ve bağlı kuruluşları, sanayi tesisleri ile tarımsal sulama amaçlı tesislerde ise sözleşme gücünün iki katına kadar çıkılabilir (Yönetmelik md. 5/1-h). Çatınız ne kadar büyük olursa olsun, GES’in boyutunu önce bu sayı belirler.

Tanımın ayrıntısı

Yönetmelikteki tanım, genel kurala ek olarak bağlantı türüne göre üç özel hesap içerir:

• Genel kural: Elektrik projesindeki kurulu güç × kullanım faktörü.
• Özel trafolu, tek terimli tarifedeki kullanıcılar: Kurulu gücün 0,60 katı, cos φ=1 alınarak hesaplanan değer.
• Çift terimli tarifedeki kullanıcılar: Talep edilen güç.
• İletim sistemine bağlı kullanıcılar: Bağlantı anlaşmasındaki güç değeri.

Sonuç olarak aynı büyüklükteki iki evin sözleşme gücü, elektrik projelerine göre farklı olabilir; esas alınan değer her zaman bağlantı anlaşmasında yazan değerdir. Kavramın kısa tanımı sözlükte yer alır.

Sözleşme gücü GES’i nasıl sınırlar?

Farklı başvuru yollarında sınır farklı maddelerle kurulur:

Başvuru yolu	Kurulu güç sınırı	Dayanak
25 kW’a kadar tip projeli tesis	Kendi tüketim tesisinin sözleşme gücüne kadar, üretim ve tüketim aynı noktadan bağlı	md. 11/1
Aynı ölçüm noktasında çatı ve cephe tesisi	Sözleşme gücünü ve (c) bendindeki kurulu gücü geçmemek üzere	md. 11/3
Kurulu gücü 1 MW’a kadar YEK tesisi	İlişkili tüketim tesisinin sözleşme gücünden fazla olamaz	md. 5/1-c, 7/10
Diğer kişiler, aynı ya da farklı ölçüm noktası	Sözleşme gücü	md. 5/1-h
Belediye, sanayi, tarımsal sulama	Sözleşme gücünün iki katı	md. 5/1-h

Yönetmelik md. 5/6’ya göre (h) bendindeki tesisler için ayrıca kurulu güç üst sınırı uygulanmaz; bu yolda tek tavan sözleşme gücüne bağlı sınırdır. Güneş enerjisine dayalı aynı ölçüm noktası tesisleri ise yalnızca çatı ve cephe uygulaması olarak kurulabilir (md. 11/3).

Sözleşme gücünün dışındaki kısıtlar

Sözleşme gücü tek sınır değildir. Başvurunuz aşağıdaki kurallara da takılabilir:

1. Transformatör kapasitesi: AG seviyesinden bağlanan üretim tesislerinin toplam kapasitesi, şebeke işletmecisine ait dağıtım transformatörünün gücünün yüzde ellisini geçemez (md. 7/2). Aynı trafodan beslenen komşularınızın başvuruları bu payı doldurmuş olabilir.
2. İlişkili tüketimin sözleşme gücü: 12 Mayıs 2019’dan itibaren çağrı mektubu almaya hak kazanan tesislerde, ilişkilendirilen tüketim tesislerinin sözleşme güçleri toplamı üretim tesisinin kurulu gücünden az olamaz; bu şart sağlanmazsa üretilen enerji için ödeme yapılmaz ve YEKDEM’e bedelsiz katkı sayılır (md. 28/5).
3. Mekanik ve elektriksel güç: Aynı tarihten itibaren çağrı mektubu almaya hak kazanan tesislerde talep edilen mekanik kurulu güç, rüzgâr hariç, elektriksel kurulu gücün iki katını aşamaz (md. 17/7). Sözleşme gücüyle karşılaştırılan değerin hangisi olduğunu ve panel gücünün buna nasıl yansıtılacağını başvurudan önce şebeke işletmecisiyle netleştirin.
4. Yıllık üretim sınırı: Mesken dışındaki aboneliklerde bir takvim yılındaki üretim, ilişkili tüketimin iki katını geçemez; aşan ihtiyaç fazlası bedelsiz sayılır (md. 26/17). Ayrıntı üretim tüketimin iki katını aşarsa sayfasındadır.

Başvuruların öncelik sıralamasında da sözleşme gücü rol oynar. Rüzgâr ve güneş başvurularında kriterler sırasıyla uygulanır: önce üretim tesisinin tüketim tesisiyle aynı ölçüm noktasında olması, sonra öncelik değerlendirmesine esas tüketim miktarının yüksekliği, ardından sözleşme gücünün yüksekliği ve son olarak daha önce olumlu bağlantı görüşü almamış olmak (md. 14/6). Kapasitenin kıt olduğu bir trafoda, aynı ölçüm noktasındaki çatı başvurusu bu nedenle avantajlıdır.

Somut örnek: konut ve atölye

Konut: Ankara’da sözleşme gücü 10 kW olan bir müstakil ev düşünelim. Bu hane “diğer kişiler” grubundadır; kurabileceği üretim tesisi 10 kW’ı geçemez. Sadelik için panel gücü de 10 kWp kabul edilirse, sistem yılda 14.837 kWh üretir (PVGIS, 2026 sorgusu). EPDK 2025 raporuna göre Ankara’da ortalama mesken tüketimi yılda 1.905 kWh olduğundan, ortalama bir hane için sözleşme gücü sınırı pratikte darboğaz oluşturmaz; asıl soru sistemin tüketime göre ne kadar büyük olması gerektiğidir. Tüketimi yüksek, örneğin elektrikli ısıtma ya da araç şarjı kullanan hanelerde ise sözleşme gücü belirleyici hale gelebilir.

Atölye: Konya’da sözleşme gücü 20 kW olan bir sanayi tesisi, (h) bendi kapsamında 40 kW’a kadar üretim tesisi kurabilir. Panel gücü 40 kWp kabul edilirse yıllık üretim 63.126 kWh olur. Tesisin yıllık tüketimi bunun yarısından azsa, iki kat üretim sınırı devreye girer ve sınırın üstündeki ihtiyaç fazlası bedelsiz sayılır. Yani sözleşme gücünün iki katına kadar kurma hakkı, tüketimin iki katına kadar üretim sınırıyla birlikte okunmalıdır. Sanayi tesislerine özgü ayrıntılar sanayi GES ve sözleşme gücü rehberindedir.

Sık yapılan hatalar

• Çatı alanına göre boyutlandırmak: Çatıya sığan panel sayısı, sözleşme gücünü aşıyorsa başvuru bu haliyle kabul edilmez.
• Ev içindeki cihazların toplamını sözleşme gücü sanmak: Sözleşme gücü, projedeki kurulu gücün kullanım faktörüyle çarpılmış halidir; belgelerde yazan değer esas alınır.
• Sözleşme gücünü sonradan düşürmek: İlişkili tüketim tesislerinin sözleşme güçleri toplamının kurulu güçten az olmaması şartı işletme süresince de aranır; şart bozulursa ilgili dönemde üretilen enerji için ödeme yapılmaz (md. 28/5).
• Özel trafoyu unutmak: (h) bendi kapsamındaki kişiler aynı ölçüm noktasında sözleşme gücünün iki katına kadar tesis kurmak isterse, özel trafosu olanlar çekiş yönlü sözleşme gücü sabit kalmak kaydıyla trafoda güç artışı talep edebilir (md. 7/18).
• Farklı abone gruplarını birleştirmek: 12 Mayıs 2019’dan itibaren çağrı mektubu almaya hak kazanan tesislerde ilişkilendirilen tüketim tesislerinin aynı abone grubunda olması zorunludur (md. 30/6).

Ne yapmalı?

1. Bağlantı anlaşmanızdaki sözleşme gücünü öğrenin; bulamıyorsanız dağıtım şirketinden yazılı isteyin. Şebeke işletmecisi, başvuruda kullanılacak ve kendisinden edinilebilecek verileri yazılı talep üzerine üç iş günü içinde verir (md. 10/4).
2. Abone grubunuza göre sınırın bir kat mı iki kat mı olduğunu belirleyin.
3. Kaç kWp gerektiğini tüketiminize göre hesaplayın ve sonucu sözleşme gücüyle karşılaştırın.
4. 25 kW’a kadar bir tesis düşünüyorsanız basitleştirilmiş süreci okuyun.
5. Transformatör kapasitesini ve mekanik–elektriksel güç oranını başvurudan önce dağıtım şirketine sorun.