Tüketim birleştirme ile ortak GES kurmak

Tüketim birleştirme, tek başına GES kurmak için yeterli tüketimi ya da çatısı olmayan kişilerin tüketimlerini bir araya getirip ortak bir üretim tesisi kurmasını sağlayan düzenlemedir. Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’nin 29. maddesi, tüketimi tek bir ortak sayaçla ölçülebilen tesislerde bir veya birden fazla gerçek ya da tüzel kişinin tüketimlerini birleştirerek üretim tesisi kurabileceğini söyler (md. 29/1). Apartmanlar, siteler ve tek ruhsatlı iş yerleri için bu madde, ortak çatı GES’in hukuki zeminidir.

Madde 29 fıkra fıkra

1. Kapsam. Tüketimleri tek bir ortak sayaçla ölçülebilen, bir veya birden fazla kişiye ait tesislerde tüketimler birleştirilerek üretim tesisi kurulabilir (md. 29/1).
2. Başvuru. Birleştirme, ilgili şebeke işletmecisine yazılı başvuruyla yapılır (md. 29/2).
3. Uyuşmazlık. Tüketimini birleştirenler, birleştirmeden doğan her türlü anlaşmazlığı kendi aralarında çözer; hiçbir anlaşmazlık piyasa işletmecisine, ilgili şebeke işletmecisine veya görevli tedarik şirketine yöneltilemez (md. 29/3). Piyasa işletmecisi ifadesi 2 Nisan 2026 değişikliğiyle eklenmiştir.
4. Tek inşaat ruhsatı. İmar Kanunu’na göre tek bir inşaat ruhsatı kapsamında yapılan yapılarda, onaylı imar projesi üzerinden tüketim birleştirmesi yapılabilir (md. 29/4).
5. Kooperatif. Kooperatifler Kanunu kapsamında kurulan yenilenebilir enerji üretim kooperatifleri aracılığıyla kurulan tesislerde, kooperatif tüzel kişisi tüketim tesisi olmaksızın yönetmelik kapsamındaki işlemler için yetkilendirilebilir (md. 29/5).

Maddenin başlığı 2 Nisan 2026 değişikliğiyle "Ortak sayaçla ölçülen tüketimlerin birleştirilmesi" olarak yeniden düzenlenmiştir. Yönetmelik tüketim tesisi tanımında da tüketim birleştirmeye yer verir (md. 4/1-e).

Kimler yararlanabilir?

İki yol vardır. Birincisi, tüketimi tek ortak sayaçtan geçen tesislerdir: tek sayaçtan beslenen bir iş hanı ya da birkaç ortağın birlikte kullandığı bir işletme bu gruptadır. İkincisi, her bağımsız bölümün kendi sayacı olsa bile tek bir inşaat ruhsatıyla yapılmış binalardır; burada birleştirme onaylı imar projesi üzerinden yapılır (md. 29/4). Her dairesi ayrı sayaçlı bir apartman, birleştirmeyi ancak bu ikinci yolla yapabilir.

Birleştirme yalnızca tüketimleri bir araya getirir; kurulu güç ve fiyatla ilgili genel kurallar aynen uygulanır. Bu kurallar aşağıda özetlenmiştir.

Birleştirilen tüketimlerde uyulması gereken kurallar

Kural	Sonuç	Dayanak
İlişkilendirilen tüketim tesisleri aynı abone grubunda olmalı	Farklı gruplar karışırsa üretim bedelsiz katkı sayılır	md. 30/6
Sözleşme güçleri toplamı, kurulu güçten az olmamalı	Koşul sağlanmazsa ilgili dönemin üretimi ödemesiz kalır	md. 28/5
Tüm tüketim tesisleri kabul tarihinde enerji tüketiyor olmalı	Tüketim başlayana kadar üretim bedelsiz katkı sayılır	md. 28/10
Üretim ve tüketim tesisleri aynı dağıtım bölgesinde olmalı	İstisnalar dışında farklı bölgedeki tesiste tüketilemez	md. 28/1, 5/5
Serbest tüketici olunursa tüm tesisler tek tedarikçiden almalı	Aksi halde mahsuplaşma yapılmaz, üretim ödemesiz kalır	md. 30/5

Birden fazla tüketim tesisi ilişkilendirildiğinde ve mahsuplaşma sonunda tüketim üretimden büyük kalırsa, tesislerin mahsuplaşma sonrası tüketimleri, tarifeleri bazında mahsuplaşma öncesi tüketimleri oranında hesaplanır (md. 28/1). Basit bir örnek: iki dairenin mahsuplaşma öncesi tüketimleri 300 ve 200 kWh, ortak üretim 250 kWh olsun. Net tüketim 250 kWh’tir ve bu miktar 3’e 2 oranında paylaştırılır; birinci daireye 150, ikinciye 100 kWh net tüketim düşer (varsayımsal değerler).

Tüm ilişkili abonelikler Mesken AG grubundaysa ihtiyaç fazlasının fiyatı yüksek kademe tarifeye göre belirlenir (md. 28/11); güncel değer 189,5808 kr/kWh düzeyindedir (4 Nisan 2026). Mesken aboneliklerine bağlı tesislerde mahsuplaşma aylık yürütülür (md. 26/20).

Uyuşmazlıklar ve paylaşım sözleşmesi

Yönetmeliğin anlaşmazlıkları taraflara bırakması, ortak GES’in sözleşmesiz kurulmasını riskli hale getirir. Kurulumdan önce yazılı olarak şu konuların netleştirilmesi yararlıdır:

• Yatırım payları ve bu payların neye göre belirlendiği (daire sayısı, arsa payı veya tüketim).
• Mahsuplaşma sonucu oluşan tasarrufun ve varsa ihtiyaç fazlası gelirinin nasıl paylaşılacağı.
• Bakım, onarım, sigorta ve temizlik giderlerinin dağılımı.
• Bir bağımsız bölüm satıldığında ya da kiraya verildiğinde hakların ve yükümlülüklerin ne olacağı.
• Aboneliklerden biri kapanır veya tüketim durursa izlenecek yol; tüketim olmayan ayda üretim bedelsiz katkı sayılabilir (md. 28/9).
• Tesis sahibinin ve başvuru sahibinin kim olacağı.

Kat mülkiyeti açısından çatı

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu çatıları ortak yer sayar (KMK md. 4/c). Kanuna göre kat maliklerinden biri, bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası olmadan ortak yerlerde inşaat, onarım ve tesis yaptıramaz (KMK md. 19/2). Ortak yerlerden elde edilecek faydayı artıran yenilik ve ilaveler ise kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğuyla alınan kararla yapılır; giderler faydalanma oranına göre ödenir (KMK md. 42). Çok masraflı veya lüks nitelikteki yeniliklerde, bundan faydalanmak istemeyen malik gidere katılmak zorunda değildir (KMK md. 43).

Kanunda çatı GES’e özgü bir hüküm bulunmadığından, somut durumda hangi karar çoğunluğunun aranacağı binanın yönetim planına ve kurulumun niteliğine göre değerlendirilmelidir. Pratik yaklaşım, kat malikleri kurulunda alınan kararı yazılı hale getirmek ve yukarıdaki paylaşım sözleşmesini karara eklemektir. Konunun ayrıntıları apartmanda karar nasıl alınır sayfasında ve apartman çatı GES rehberinde yer alır.

Sık yapılan hatalar

Boş bağımsız bölümleri dahil etmek. Kabul tarihinde enerji tüketmeyen bir abonelik ilişkilendirilirse, tüketim başlayana kadar üretilen enerji için ödeme yapılmaz (md. 28/10). Satılık ya da uzun süre boş kalacak daireleri başvurudan önce değerlendirin.

Abone grubunu kontrol etmemek. Zemin kattaki dükkân veya ortak alan aboneliği farklı bir abone grubundaysa, bu aboneliği dairelerle birlikte ilişkilendirmek bütün üretimi bedelsiz katkıya dönüştürebilir (md. 30/6). Her aboneliğin grubunu faturadan teyit edin.

Bir aboneliğin kaçak tespitini hesaba katmamak. İlişkili tüketim tesislerinden birinde kaçak elektrik tespit edilirse, ilgili ay ve takip eden altı fatura dönemi boyunca üretimin, o tesisin sözleşme gücünün toplam sözleşme gücüne oranı kadarı için ödeme yapılmaz (md. 28/8). Tek bir dairedeki usulsüzlük herkesin payını etkiler; sözleşmede bu durumun sonuçlarını düzenleyin.

İlişkilendirmeyi bildirimsiz değiştirmek. Tüketim tesislerinin şebeke işletmecisinin veya tedarik şirketinin bilgisi olmadan değiştirilmesi halinde ilgili dönemin üretimi ödemesiz kalır (md. 28/7). Değişiklik talepleri her ayın son iş günü itibarıyla sonuçlandırılır.

Başvuru adımları

1. Kat malikleri veya ortaklar arasında kararın alınması ve paylaşım sözleşmesinin imzalanması.
2. Birleştirilecek aboneliklerin abone grubu ve sözleşme güçlerinin kontrol edilmesi.
3. Tek ruhsatlı yapılarda onaylı imar projesinin temin edilmesi.
4. Şebeke işletmecisine yazılı birleştirme başvurusu ve üretim tesisi başvurusu.
5. Kabul tarihine kadar tüm aboneliklerde tüketimin başlamış olmasının sağlanması.

Genel başvuru süreci için başvuru adımları ve belgeler rehberine, mahsuplaşmanın işleyişi için mahsuplaşma nasıl yapılır rehberine bakabilirsiniz.