İhtiyaç fazlası elektrik satışı: fiyat ve süre

Kendi tüketimi için yenilenebilir kaynaktan lisanssız üretim yapan kişiler, ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri ve şebekeye verdikleri elektrik için YEK Kanunu I sayılı Cetvel’deki fiyatlardan on yıl süreyle yararlanabilir; bu enerjiyi görevli tedarik şirketinin satın alması zorunludur (YEK Kanunu md. 6/A). Yönetmelik bu hükmü mahsuplaşma kurallarıyla birlikte uygular: satılan, üretimin tamamı değil, mahsuplaşmadan sonra kalan net fazladır (Yönetmelik md. 26/4). Fiyat abone grubuna göre değişir, ödeme aylık bir takvime bağlıdır ve bazı durumlarda şebekeye verilen enerji hiç ödenmez.

Ne satılır, kime satılır?

Mahsuplaşma, üretim ile tüketimin belirli bir zaman diliminde birbirinden düşülmesidir. Mesken aboneliğiyle ilişkili tesislerde bu dilim ay (md. 26/20), diğerlerinde saattir (md. 26/1). Mahsuplaşma sonucunda şebekeye verilen net enerji “ihtiyaç fazlası”dır ve bölgenizdeki görevli tedarik şirketi tarafından satın alınır (md. 26/4). İşleyişin ayrıntıları ve örnekleri mahsuplaşma rehberinde.

Lisanssız tesiste üretilen enerji, yönetmelikteki istisnalar dışında ticarete konu edilemez (md. 34/3); bu tesisler dengeleme birimi de olamaz (md. 34/2). Yani fazla enerjiyi serbest piyasada ya da komşunuza satmak mümkün değildir; tek alıcı görevli tedarik şirketidir. Satın alınan enerji YEKDEM kapsamında değerlendirilir (md. 5/2); mekanizmanın lisanssız üreticiye etkisi YEKDEM rehberinde anlatılıyor.

Hangi fiyattan?

YEK Kanunu I sayılı Cetvel’in (e) bendi, 10 Mayıs 2019’dan itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan lisanssız yenilenebilir tesisler için fiyatı şöyle tanımlar: EPDK’nın TL kuruş/kWh olarak ilan ettiği, kendi abone grubuna ait perakende tek zamanlı aktif enerji bedeli. Yönetmelik bu genel kuralı abone gruplarına göre açar (md. 28/11–13):

Tüketim tarafı	Fiyatın esası	Güncel değer (4 Nisan 2026)
Tamamı Mesken AG	Yüksek kademe tarife fiyatı (md. 28/11)	189,5808 kr/kWh
Tamamı Kamu ve Özel Hizmetler Sektörü ile Diğer AG	İlgili kademe için belirlenen fiyat; kalan miktar için AG yüksek kademe (md. 28/12)	Düşük kademe 287,3087 kr/kWh, yüksek kademe 345,4688 kr/kWh
OG ve AG aboneliklerinin birlikte yer aldığı birden fazla tüketim tesisi	Abone gruplarının aktif enerji bedellerinden en düşüğü (md. 28/13)	EPDK tablosundan

Fiyat, dağıtım bedelini içermez; yalnızca aktif enerji bedelidir. Ayrıca EPDK tarife tablosunun dipnotuna göre I sayılı Cetvel (e) kapsamındaki lisanssız üreticilere veriş yönünde “Lisanssız Üretici 2” dağıtım bedeli (65,6008 kr/kWh) uygulanır. Bu sitedeki hesaplarda bu bedel ihtiyaç fazlasından düşülür; meskende fazla enerjinin net değeri 123,98 kr/kWh olur. İşyeri tarifesinde kademe sınırı günlük ortalama 30 kWh/gün, meskende 8 kWh/gün olarak uygulanır. Tarifedeki diğer abone gruplarının güncel değerleri EPDK tarifeleri sayfasında yer alıyor. Tarife her dönem değiştiğinde satış fiyatı da kendiliğinden değişir; bu nedenle sabit bir kuruş değeri üzerinden uzun vadeli hesap yapmak yanıltıcı olur.

Kanun’daki tarih 10 Mayıs 2019, yönetmelikteki ayrım tarihi ise 12 Mayıs 2019’dur. Cetvel’in (a)–(d) bentlerinde kaynak türüne göre ABD doları cinsinden fiyatlar yer alır; güneş için yazılı değer 13,3 ABD doları cent/kWh’tir. 12 Mayıs 2019’dan önce çağrı mektubu alan tesislerin ödemelerini düzenleyen 25. madde, Cetvel fiyatlarına göre yapılan ödemelerde enerjinin sisteme verildiği günkü TCMB döviz alış kurunun kullanılacağını söyler (md. 25/4). Ayrıca 30 Haziran 2021’den itibaren ilk kez işletmeye girecek ve fazlası belirli bir fiyattan alınan lisanssız tesislere Türk lirası olarak uygulanacak yerli katkı fiyatları, süreleri ve güncellenmesi YEK Kanunu’nun 6/B maddesi uyarınca Cumhurbaşkanınca belirlenir (md. 26/11).

Örnek hesap

Varsayımsal bir mesken aboneliğinde haziranda aylık mahsuplaşma sonucu 250 kWh net veriş oluştuğunu düşünelim. Tüketim tesisi Mesken AG grubunda olduğu için fiyat yüksek kademe aktif enerji bedelidir:

1. Satılan miktar: 250 kWh (aylık mahsuplaşma sonrası net fazla).
2. Birim fiyat: 1,8958 TL/kWh (4 Nisan 2026 (EPDK Kurul Kararı 14461), vergiler hariç).
3. Ödeme tutarı: 250 kWh ile birim fiyatın çarpımı.

Aynı ay şebekeden net enerji çekilmiş olsaydı, satılacak fazla oluşmaz; net tüketim tedarikçi tarafından faturalanırdı (md. 26/8). Aylık tutarınızı üretim ve tüketim tahminlerinizle fatura tasarrufu hesaplayıcısında görebilirsiniz.

Ne kadar süre ve nasıl ödenir?

Alım süresi on yıldır ve tesisin sistem kullanım anlaşmasında belirtilen tarihten, yani şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten itibaren hesaplanır (md. 26/4, 19/2). Ödeme zinciri şöyle işler:

1. Dağıtım şirketi, fatura dönemi için saatlik veriş ve çekiş miktarlarını belirleyip görevli tedarik şirketine ve piyasa işletmecisine bildirir (md. 26/2).
2. Piyasa işletmecisi, her üreticinin miktarını fiyatla çarparak lisanssız üreticilere ödenecek toplam bedeli hesaplar (md. 26/6).
3. Görevli tedarik şirketi, kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci iş günü üreticiye öder ve ödemelerin tamamlanıp tamamlanmadığını Kurum’a bildirir (md. 26/7-b).
4. Eksik ödeme hâlinde ödemeler, üreticilerin düzenlediği faturaların tarihine göre eskiden yeniye sıralanır (md. 26/7-ç).
5. Görevli tedarik şirketi temerrüde düşerse, 6183 sayılı Kanun’un 51. maddesine göre belirlenen gecikme zammı iki katı uygulanır (md. 26/10).

İşlemlere bildirimden itibaren üç iş günü içinde itiraz edilebilir; şirket beş iş günü içinde yeniden inceler ve miktar değişirse fark sonraki fatura döneminde düzeltilir (md. 27).

On yıl dolduğunda uygulanacak usul ve esaslar Cumhurbaşkanınca belirlenir (md. 26/4). Şebeke işletmecisi, on yıllık sürenin bitimine iki ay veya daha az kalan tesisleri her ay piyasa işletmecisine bildirir; süresini dolduran santraller Piyasa Yönetim Sistemi’nde liste olarak yayımlanır (md. 33/7). Alım garantisini dolduran tesisler toplayıcı portföyüne katılabilir; bu durumda ödemelerden toplayıcı sorumludur, fiyat ve mahsuplaşma işlemleri ise aynı şekilde sürer (Ek md. 2).

Ödeme yapılmayan hâller

Yönetmelik bazı durumlarda şebekeye verilen enerjiyi görevli tedarik şirketince üretilmiş sayar ve karşılığında ödeme yapmaz; bu enerji YEKDEM’e bedelsiz katkıdır:

• Kabul öncesi, kabul ve test süresince verilen enerji (md. 18/3).
• Sistem kullanım anlaşması süresinde imzalanmazsa, ayrılmaya kadar verilen enerji (md. 19/4).
• 2019 sonrası mesken dışı tesislerde yıllık üretimin ilişkili tüketimin iki katını aşan kısmından doğan fazla (md. 26/17); ayrıntı yıllık üretim sınırı rehberinde.
• İlişkili tüketim tesisinde mücbir sebep dışında hiç tüketim olmayan ayların üretimi (md. 28/9).
• İlişkili tüketim tesisleri kabul tarihinde henüz enerji tüketmiyorsa, tüketim başlayana kadarki üretim (md. 28/10).
• Tüketim tesislerinin farklı abone gruplarında olduğu dönemlerin üretimi (md. 30/6).
• Birden fazla tüketim tesisi serbest tüketici olarak farklı tedarikçilerden enerji alıyorsa, o ayın üretimi (md. 30/5).
• İlişkili tüketim tesislerinin sözleşme güçleri toplamı, kurulu güce göre belirlenen alt sınırın altında kalıyorsa ilgili dönemin üretimi (md. 28/5).
• Kaçak elektrik tespitinde, ilgili ay ve izleyen altı fatura döneminde, kaçak tespit edilen tesisin sözleşme gücü payına düşen üretim (md. 28/8).
• Depolama ünitesinden şebekeye verilen miktar; bu miktar ayrı tespit edilemezse o dönemin bütün fazlası (Ek md. 3/2).
• 5/1-(ç) bendi kapsamındaki tesislerden şebekeye verilen enerji (md. 26/5).

Fazla elektriğin hangi fiyattan alındığına dair kısa yanıt SSS sayfasında yer alıyor.