Çatı GES kendini kaç yılda öder?

Çatı GES’in kaç yılda kendini ödeyeceği tek bir sayı değildir: süre, teklifinizdeki toplam maliyetin sistemin yıllık net kazancına bölünmesiyle bulunur ve kazanç ilinize, tüketim profilinize ve güncel tarifeye göre değişir. Maliyet için resmî bir kaynak olmadığından sitede tahmini fiyat yoktur. Bunun yerine il sayfalarında “eşik maliyet” verilir: sistemin 5, 7, 10 ya da 15 yılda kendini ödemesi için kWp başına en fazla ne ödenebileceği. Kendi teklifinizle kesin süreyi amortisman hesaplayıcısında bulabilirsiniz.

Geri ödeme süresini belirleyen dört değişken

Basit geri ödeme formülü şudur: süre (yıl) = sistem maliyeti ÷ (yıllık tasarruf + satış geliri − yıllık gider). Bu formüldeki her kalem ayrı bir kaynaktan gelir:

1. Sistem maliyeti: Yalnızca sizin teklifiniz. Karşılaştırma yaparken teklif karşılaştırma rehberindeki kalemleri kontrol edin.
2. Yıllık üretim: PVGIS’e göre il merkezlerinde 1 kWp sistem yılda 1.047–1.642 kWh/kWp üretir; ortanca değer 1.470 kWh/kWp düzeyindedir (PVGIS, 2026 sorgusu).
3. Öz tüketim payı: Üretimin ne kadarının aynı dönemde kendi tüketiminize saydırıldığı. Mesken aboneliğiyle ilişkili tesislerde mahsuplaşma aylık yapılır (Yönetmelik md. 26/20).
4. Tarife: EPDK’nın 4 Nisan 2026 tarihinden geçerli tablosu. Tarife değiştikçe kazanç da değişir.

Öz tüketim neden süreyi bu kadar etkiler?

Aylık mahsuplaşmada her ayın üretimi o ayın tüketiminden düşülür. Tüketime saydırılan kısım, faturadaki enerji bedeliyle dağıtım bedelini birlikte ortadan kaldırır. Üretim tüketimi aşarsa fark ihtiyaç fazlası olur ve görevli tedarik şirketi bunu kendi abone grubunuzun tek zamanlı aktif enerji bedelinden satın alır (YEK Kanunu I sayılı Cetvel (e)); tüketim tesislerinin tamamı mesken AG grubundaysa yüksek kademe fiyatı esas alınır (Yönetmelik md. 28/11). Bu fiyat dağıtım bedelini içermez.

Üretilen 1 kWh’in akıbeti	Değeri (vergiler hariç)
Yüksek kademe tüketimi karşılarsa	432,0708 kr/kWh
Düşük kademe tüketimi karşılarsa	291,8965 kr/kWh
İhtiyaç fazlası olarak satılırsa	189,5808 kr/kWh

Tablodaki fark, geri ödeme süresinin neden tek bir sayı olmadığını gösterir. Aynı sistem, üretimini ağırlıkla kendi tüketiminde kullanan bir hanede kısa, ürettiğinin büyük bölümünü şebekeye veren bir hanede daha uzun sürede kendini öder. Kademe sistemi için mesken kademe rehberine bakabilirsiniz.

Aylık mahsuplaşmanın pratik sonucu şudur: yazın üretimin tüketimi aştığı aylarda fazla kısım satışa gider, kışın ise üretim tüketimin altında kaldığı için neredeyse tamamı tüketime saydırılır. Bu yüzden tüketimi yıl içinde dengeli dağılan ya da yaz aylarında klima gibi yüklerle artan haneler, aynı üretimden daha fazla tasarruf elde eder.

Eşik maliyet: süre yerine sorulacak soru

Sitenin il sayfalarındaki amortisman tablosu şu formülle çalışır: eşik (TL/kWp) = hedef geri ödeme süresi × kWp başına yıllık kazanç. Kazanç iki uçta hesaplanır: tüm üretim satılırsa (öz tüketim yok) ve tüm üretim yüksek kademe tüketimini karşılarsa. Gerçek sonuç bu iki sınır arasındadır.

Ankara’dan bir örnek: 1 kWp sistem yılda 1.484 kWh/kWp üretir. Alt sınırda kWp başına yıllık kazanç bu üretimin 1,8958 TL/kWh ile çarpımı, üst sınırda 432,0708 kr/kWh değerinin TL karşılığıyla çarpımıdır. Hedefiniz 10 yılsa, bu iki kazancın 10 katı, teklifteki kWp başına fiyatın aşmaması gereken aralığı verir. Güncel tutarlar Ankara sayfasındaki tabloda hazır hesaplanmıştır.

İller arası fark da aynı mantıkla okunur. Antalya’da 1 kWp 1.642 kWh/kWp, Giresun’da 1.047 kWh/kWp üretir. Öz tüketim payı aynı kaldığında kazanç üretimle orantılı olduğundan, aynı fiyatla kurulan sistem 2026 sorgusuna göre Giresun’da Antalya’dakinin yaklaşık 1,57 katı sürede kendini öder. Tüm illerin üretimini il karşılaştırma tablosunda görebilirsiniz.

Hesaba girmeyen durumlar ve istisnalar

Basit geri ödeme bilerek sade tutulur. Aşağıdakiler sonucu bir yöne ya da öbürüne kaydırabilir:

• Vergiler: Tutarlar EPDK’nın vergiler hariç tarifesiyle hesaplanır. Sitenin varsayımına göre faturadaki gerçek tasarruf daha yüksektir ve süre kısalır.
• Faiz, enflasyon ve tarife artışı: Hesapta yoktur. Tarifenin artması kazancı yükseltir, finansman gideri ise süreyi uzatır.
• Bakım ve sigorta: Araçtaki “yıllık gider” alanına girilmezse sıfır kabul edilir.
• Satın alma süresi: İhtiyaç fazlası enerji, tesisin şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten itibaren on yıl süreyle satın alınır; sonrasındaki usul Cumhurbaşkanınca belirlenir (Yönetmelik md. 26/4).
• İki kat sınırı: Mesken dışındaki aboneliklerde yıllık üretim, ilişkili tüketimin iki katını aşarsa sınırın üstündeki ihtiyaç fazlası bedelsiz sayılır (Yönetmelik md. 26/17). Mesken bu hükmün dışındadır.
• Gölge: PVGIS arazi ufkunu hesaba katar, komşu bina ya da ağaç gölgesini katmaz.

Ömür tarafında site 25 yılı esas alır; bu, Fraunhofer ISE’nin çatı sistemleri için kullandığı ömür varsayımıdır. Amortisman aracındaki 25 yıllık net kazanç, yıllık net tasarrufun 25 ile çarpılıp maliyetin düşülmesiyle bulunur.

Sık yapılan hesap hataları

Teklif karşılaştırırken ya da internette dolaşan hesapları okurken en çok karşılaşılan yanılgılar şunlardır:

• Tüm üretimi faturadaki kWh fiyatıyla çarpmak. Bu yöntem, üretimin tamamının yüksek kademe tüketimi karşıladığını varsayar ve üst sınırı verir. Yaz aylarında üretimi tüketimini aşan bir hanede fazlanın değeri dağıtım bedelini içermediği için daha düşüktür.
• Düşük kademeyi unutmak. Günlük ortalama 8 kWh/gün sınırının altında kalan tüketim düşük kademeden faturalanır. Tüketimi az olan bir hanede GES’in düşürdüğü kWh’lerin bir kısmı zaten ucuz kademededir; bu da kazancı azaltır.
• Yıllık düşüşü iki kez uygulamak. PVGIS üretimi ömür boyu ortalama yaşlanmayı içerdiğinden, üstüne ayrıca her yıl yüzde düşüş eklemek üretimi olduğundan düşük gösterir.
• Kurulu gücü sınırsız sanmak. Kurulu güç, bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücüyle sınırlıdır; hesaplanan “ideal” sistem yasal olarak kurulamayabilir. Bkz. sözleşme gücü.
• Başvuru ve kabul süresini yok saymak. Kazanç, tesis kabul edilip şebekeye enerji vermeye başladıktan sonra oluşur. Çağrı mektubundan kabule kadar geçen süre geri ödeme takvimine eklenmelidir.

Bu hatalardan biri bile süreyi birkaç yıl kısa ya da uzun gösterebilir. Bu yüzden teklifte yazan geri ödeme süresini, hangi varsayımlarla hesaplandığını sorarak değerlendirmek gerekir: öz tüketim oranı, kullanılan tarife dönemi ve üretim kaynağı açıkça yazılmalıdır.

Ne yapmalı?

1. Son 12 aylık faturalarınızdan yıllık tüketiminizi ve ayların dağılımını çıkarın.
2. Kaç kWp gerektiğini hesaplayın; sistemi tüketiminizin çok üstünde boyutlandırmak, satış payını büyüteceği için kWh başına kazancı düşürür.
3. İl sayfanızdaki eşik tablosuyla teklifinizdeki kWp başına fiyatı karşılaştırın.
4. Amortisman hesaplayıcısına toplam maliyeti, kurulu gücü ve tüketiminizi girip iki sınır arasındaki süreyi görün.
5. Tarife değiştiğinde hesabı yenileyin; sitedeki tutarlar EPDK’nın yeni tablosuyla otomatik güncellenir.