Kiracı olarak çatıya GES kurabilir miyim?

Yönetmelik başvuru sahiplerini kiracı ya da malik diye ayırmaz; belirleyici olan, üretim tesisinin kimin adına kayıtlı bir tüketim tesisiyle ilişkilendirildiği ve çatının kime ait olduğudur. Üretilen enerji ancak aynı kişiye ait tüketim tesislerinde tüketilebildiği için aboneliğin sizin adınıza olması önemlidir (Yönetmelik md. 28/1). Çatı ise müstakil evde malikin, apartmanda kat maliklerinin ortak yeridir; onların rızası olmadan kurulum yapılamaz. Bu sayfa hukuki tavsiye değildir; kira sözleşmenize ilişkin sorular için bir hukukçuya danışın.

Mevzuat hangi sorulara bakar?

Kiracının durumu, yönetmelik ile Kat Mülkiyeti Kanunu’nun kesiştiği birkaç noktada şekillenir:

1. Tüketim tesisi kimin uhdesinde? Yönetmelik, tüketim tesisini bir gerçek ya da tüzel kişinin uhdesinde bulunan ve bağlantı anlaşması uyarınca şebekeye bağlı birim olarak tanımlar (md. 4/1-e). Abonelik, bu bağın somut hâlidir.
2. Enerji kimde tüketilir? Lisanssız üretimle elde edilen enerji, aynı dağıtım bölgesinde bulunan ve aynı kişiye ait tüketim tesislerinde tüketilebilir (md. 28/1). Başvuru sahibi ile abonelik sahibi farklı kişilerse bu şart sorun yaratır.
3. Çatıyı kullanma hakkı kimde? Kurum, bu yönetmelik kapsamındaki tesisler için taşınmaz mülkiyeti veya sınırlı ayni hak edinimine ilişkin hiçbir işlem yapmaz (md. 32). Çatıyı kullanma hakkını sağlamak başvuru sahibinin kendi sorumluluğundadır.
4. Apartmanda çatı kimindir? Çatılar kanun gereği her hâlde ortak yer sayılır (Kat Mülkiyeti md. 4/c) ve kat malikleri ortak yerlere arsa payları oranında maliktir (md. 16). Ana duvarlar da ortak yerdir (md. 4/a); bu, cephe uygulamalarını da aynı soruya bağlar.
5. Kararı kim verir? Kat maliklerinden biri, bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası olmadan ortak yerlerde tesis yaptıramaz (md. 19/2). Oy hakkı kat maliklerine aittir (md. 31). Kanunun kat maliklerinin borçlarına dair hükümleri ise kiracılara da uygulanır ve bunlar malikle birlikte müteselsilen sorumlu olur (md. 18).

Kiracı açısından tipik durumlar

Durum	Mevzuat açısından belirleyici nokta
Müstakil evde kiracı, abonelik kiracının adına	Tüketim tesisi kiracıya aittir; çatıyı kullanma izni malikten gelir (Yönetmelik md. 32)
Apartman dairesinde kiracı, abonelik kiracının adına	Çatı ortak yerdir; tesis için kat maliklerinin kararı gerekir (KMK md. 4, 19, 42)
Abonelik ev sahibinin adına	Üretim, abonelik sahibinin tüketim tesisiyle ilişkilenir (Yönetmelik md. 28/1)
Kiracı işyeri	Aynı kurallar geçerlidir; ayrıca saatlik mahsuplaşma ve iki kat üretim sınırı uygulanır (md. 26/1 ve 26/17)
Apartmanın ortak sayacı	Tüketim birleştirme ile ortak sayaç üzerinden tesis kurulabilir; anlaşmazlıklar kullanıcılar arasında çözülür (md. 29/1 ve 29/3)

Kiracının hesaba katması gereken sonuçlar

Kira ilişkisi süreli olabilir; lisanssız üretimin yükümlülükleri ise bağlantı anlaşmasına, sistem kullanım anlaşmasına ve on yıllık alım süresine bağlıdır (md. 26/4). Bu iki takvimin örtüşmemesi, mevzuatta şu sonuçlara yol açabilir:

• Tüketim durursa ödeme durur. Kabulü yapılmış bir tesisin ilişkili tüketim tesisinde mücbir sebep dışında hiç tüketim olmayan aylarda üretilen enerji bedelsiz sayılır (md. 28/9). Taşınıp aboneliği kapattıktan sonra çatıdaki sistem size gelir sağlamaz.
• Kabul tarihinde tüketim şarttır. İlişkili tüm tüketim tesisleri en geç kabul tarihinde enerji tüketiyor olmalıdır (md. 28/10).
• Tüketim tesisi değiştirilebilir, ama koşulla. İlişkilendirilen tüketim tesisi, aynı kişiye ait başka bir tüketim tesisiyle değiştirilebilir; yeni tesisin sözleşme gücü ve tüketim koşullarını sağlaması gerekir. Talepler ayın son iş günü itibarıyla sonuçlandırılır (md. 28/7).
• Tesis devredilebilir. Kabulü yapılmış tesis, şartları taşıyan başka bir kişiye devredilebilir; devreden ve devralan ayın ilk on günü içinde birlikte başvurur ve devir, yeni kişi anlaşmaları imzalayana kadar geçerlilik kazanmaz (md. 35/1 ve 35/2).
• Bölge dışına taşınma. Yeni adres başka bir dağıtım bölgesindeyse, (h) bendi dışındaki tesislerde enerjinin orada tüketilmesi mümkün değildir (md. 5/5 ve 28/1).

Ortak sayaç ve tüketim birleştirme seçeneği

Bazı binalarda kiracının kendi dairesi yerine binanın ortak tüketimi gündeme gelir. Yönetmelik, tüketimleri tek bir ortak sayaçla ölçülebilen bir veya birden fazla gerçek ya da tüzel kişinin tüketimlerini birleştirerek üretim tesisi kurmasına izin verir (md. 29/1). Birleştirme, şebeke işletmecisine yazılı başvuruyla yapılır (md. 29/2) ve tek bir inşaat ruhsatı kapsamındaki yapılarda onaylı imar projesi üzerinden de mümkündür (md. 29/4).

Bu yolun önemli bir sonucu vardır: birleştirmeden doğan her türlü anlaşmazlık, katılanlar arasında çözülür; hiçbir anlaşmazlık piyasa işletmecisine, şebeke işletmecisine ya da görevli tedarik şirketine yöneltilemez (md. 29/3). Kiracı ile malikin aynı birleştirmede yer aldığı bir düzende, ayrılık hâlinde ne olacağını baştan konuşmak bu yüzden önem taşır. Ayrıntılar tüketim birleştirme rehberinde.

Somut örnek: İstanbul’da kiralık müstakil ev

İstanbul’da kiralık müstakil bir evde oturan ve elektrik aboneliği kendi adına olan bir kiracı, çatıya 3 kWp kurmayı düşünsün. PVGIS’e göre İstanbul il merkezinde 1 kWp yılda 1.372 kWh/kWp üretir; 3 kWp için bu yaklaşık 4.116 kWh eder. EPDK 2025 Piyasa Gelişim Raporu verilerine göre İstanbul’da mesken abonesi başına ortalama tüketim yaklaşık 1.908 kWh.

Yönetmelik açısından tablo açıktır: tüketim tesisi kiracıya aittir, başvuruyu kiracı yapabilir. Açık kalan soru çatıdır. Yönetmelik bu konuda hiçbir işlem yapmadığını söylediği için (md. 32), malikin yazılı izni ve kira bittiğinde sistemin akıbeti kiracı ile malik arasında çözülmesi gereken konulardır. Kira sözleşmesine ilişkin hükümler bu sitenin dayandığı kaynaklar arasında yer almaz.

Ne yapmalısınız?

1. Aboneliğin kimin adına olduğunu kontrol edin. Enerji yalnızca aynı kişiye ait tüketim tesislerinde tüketilebilir; başvuru sahibi ile abonelik sahibi aynı kişi olmalıdır.
2. Çatının durumunu netleştirin. Müstakil evde malikin, apartmanda kat maliklerinin kararı gerekir. Apartman süreci için apartmanda karar nasıl alınır? sayfasına ve apartman çatısına GES rehberine bakın.
3. Ayrılma senaryosunu önceden konuşun. Tesisin devri ve tüketim tesisi değişikliği yönetmelikte koşullara bağlıdır; bu seçenekleri kurulumdan önce ev sahibiyle konuşun.
4. Boyutu tüketiminize göre hesaplayın. Kira süresini ve olası taşınmayı da göz önünde tutun; kaç kWp gerekir aracı başlangıç değeri verir.
5. Hukuki destek alın. Mevzuatın çizdiği çerçeve, kira sözleşmenizin hükümlerinin yerine geçmez.