Tarımsal sulama abonesi GES kurabilir mi?

Evet, tarımsal sulama abonesi GES kurabilir ve bunun için yönetmelikte birden fazla yol vardır. En geniş hak, sözleşme gücüyle sınırlı tesisleri düzenleyen 5/1-h bendindedir: tarımsal sulama amaçlı tesisler, bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünün iki katına kadar yenilenebilir enerji tesisi kurabilir (Yönetmelik md. 5/1-h). Tesisi tarım arazisinin bir kısmına, sulama amacıyla kurmak istiyorsanız kurulu güç sulama tesisinin sözleşme gücünü geçemez ve başvuruda DSİ’nin verdiği Onay Belgesi zorunludur (md. 11/4). Hangi yolun sizin için uygun olduğu, tesisin nereye kurulacağına ve fazla enerjiyi satmak isteyip istemediğinize bağlıdır.

Tarımsal sulama için başvuru yolları

Yol	Kurulu güç sınırı	Önemli şart	Dayanak
Sözleşme gücüyle sınırlı tesis	Sözleşme gücünün iki katı	Aynı ya da farklı ölçüm noktası; dağıtım bölgesi dışında da kurulabilir	md. 5/1-h, 5/5
Tarım arazisinin bir kısmında sulama tesisi	Sulama tesisinin sözleşme gücü	DSİ Onay Belgesi; (ç) bendi kapsamında değerlendirilir	md. 11/4
DSİ ya da sulama birliği aboneliği	Sözleşme gücü, birden fazla tesiste toplamı	DSİ ya da DSİ izniyle sulama birliği kurar ve işletir	md. 5/1-ğ
Sulama birliği ve DSİ taşınmazları	Sözleşme gücü	DSİ’nin uygun görüşü; sulama birliği işletir	md. 5/1-ı

Tablodaki ikinci satırın ayrıntısı önemlidir. Yönetmelik bu başvuruları, ürettiği enerjinin tamamını şebekeye vermeden kullanan ve üretimi ile tüketimi aynı ölçüm noktasında olan tesisleri düzenleyen 5/1-ç bendi kapsamında değerlendirir. Bu bentteki tesislerden mahsuplaşma sonrasında şebekeye verilen enerji için ödeme yapılmaz; enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı sayılır (md. 26/5). Yani bu yol, üretimi kendi sulama tüketiminde kullanmak isteyenler içindir; fazla enerjiyi satmayı hedefleyen bir üretici için h bendi yolu öne çıkar.

Tarife grubu ile yönetmelikteki tanım aynı şey değil

EPDK tarifesinde “tarımsal faaliyetler” adında ayrı bir abone grubu vardır; EPDK 2025 raporuna göre bu grupta 796.391 tüketici bulunur ve toplam tüketici sayısının yüzde 1,53’ünü oluşturur. Yönetmelikteki iki kat kurma hakkı ise “tarımsal sulama amaçlı tesisler” için yazılmıştır. Tarımsal faaliyetler grubundaki her abonelik, örneğin bir ahırın ya da depo binasının aboneliği, kendiliğinden sulama amaçlı tesis sayılmayabilir. Yönetmelik bu ayrımı ayrıca tanımlamadığından, aboneliğinizin hangi kapsamda değerlendirileceğini başvurudan önce dağıtım şirketine sormanız gerekir. Sulama amaçlı sayılmayan bir tarımsal abonelik için kurulu güç sınırı, diğer kişilerde olduğu gibi sözleşme gücünün kendisidir.

Mahsuplaşma ve satış kuralları

Tarımsal aboneliklerle ilişkili tesisler mesken sayılmadığı için birkaç kural meskenden farklı işler:

• Saatlik mahsuplaşma: Aylık mahsuplaşma yalnızca mesken abonelikleriyle ilişkili tesisler içindir; diğerlerinde mahsuplaşma saatlik yapılır (md. 26/1 ve 26/20).
• İhtiyaç fazlası fiyatı: YEK Kanunu I sayılı Cetvel (e) uyarınca kendi abone grubunuza ait tek zamanlı aktif enerji bedelidir. Tarımsal faaliyetler grubunun güncel bedelleri EPDK tarifeleri sayfasında yer alır.
• Satın alma süresi: İhtiyaç fazlası on yıl süreyle görevli tedarik şirketince satın alınır (md. 26/4).
• İki kat üretim sınırı: Bir takvim yılındaki üretim, ilişkili tüketimin iki katını geçemez; aşan ihtiyaç fazlası bedelsiz sayılır (md. 26/17). Mesken istisnası tarımsal abonelik için geçerli değildir.
• Aynı abone grubu: 12 Mayıs 2019’dan itibaren çağrı mektubu almaya hak kazanan tesislerde ilişkilendirilen tüketim tesislerinin aynı abone grubunda olması zorunludur (md. 30/6).

Başvuruların öncelik değerlendirmesinde de tarımsal sulama tesislerine özel bir hesap vardır: (h) bendi başvurularında, ilişkili tüketim tesisleri tarımsal sulama amaçlıysa formüldeki sözleşme gücü toplamı iki katı kabul edilir (md. 14/9).

Sulama tüketiminin mevsimselliği

Sulama tüketimi yılın belirli aylarında yoğunlaşır ve güneş üretimi de yaz aylarında yükselir. Saatlik mahsuplaşmada bu örtüşme avantajdır: sulama pompası gündüz çalışıyorsa üretimin önemli bir kısmı doğrudan tüketime saydırılır. Kış aylarında ise sulama olmadığında üretimin büyük bölümü ihtiyaç fazlasına dönüşür. PVGIS’e göre Konya’da aralık üretimi temmuz üretiminin yüzde 50’si kadardır (PVGIS, 2026 sorgusu); kış üretimi düşse de sıfırlanmaz. İki kat sınırı yıllık toplam üzerinden hesaplandığından, sulama sezonu dışında şebekeye verilen bu kış fazlası da yıllık üretimin içinde sayılır ve sınıra yaklaşmayı hızlandırır. Bu yüzden sistemin boyutu hem sulama sezonundaki gündüz yüküne hem de yıllık iki kat sınırına göre birlikte düşünülmelidir. Mevsim farkı için kışın üretim düşer mi sayfasına bakabilirsiniz.

Somut örnek: Konya’da bir sulama kuyusu

Konya’da sözleşme gücü 30 kW, önceki yıl tüketimi 40.000 kWh olan bir tarımsal sulama aboneliği düşünelim.

• Kurma hakkı: h bendi kapsamında sözleşme gücünün iki katı, yani 60 kW’a kadar tesis kurulabilir.
• Üretim: Sadelik için panel gücü 60 kWp kabul edilirse yıllık üretim 94.689 kWh olur (PVGIS, 2026 sorgusu).
• Üretim sınırı: Önceki yıl tüketiminin iki katı 80.000 kWh’tir. 60 kWp’lik sistem bu sınırı yaklaşık 14.700 kWh aşar; aşan kısmın mahsuplaşma sonrası şebekeye verilen bölümü için ödeme yapılmaz.
• Denge noktası: 80.000 kWh’in Konya’nın özgül üretimine (1.578 kWh/kWp) bölünmesi yaklaşık 50 kWp verir. Bu büyüklükte bir sistem hem kurma hakkının içinde kalır hem de önceki yılın tüketimi korunduğu sürece üretim sınırını aşmaz. Sulama yapılan alan ya da pompa çalışma süresi artarsa tüketim, dolayısıyla sınır da yükselir.

Aynı kişi tesisi tarlanın bir kısmına, yalnızca sulama pompasını beslemek için kurmak isterse md. 11/4 yolu devreye girer: kurulu güç 30 kW’ı geçemez, DSİ Onay Belgesi gerekir ve şebekeye verilen fazla enerji için ödeme alınmaz.

Ne yapmalı?

1. Sulama aboneliğinizin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünü ve son takvim yılı tüketimini öğrenin.
2. Fazla enerjiyi satmak isteyip istemediğinize göre h bendi ile md. 11/4 yolundan birini seçin.
3. Tarım arazisine kurulum düşünüyorsanız DSİ Onay Belgesi sürecini başvurudan önce başlatın.
4. Planlanan sistemin üretimini iki kat sınırıyla karşılaştırın; ayrıntı üretim tüketimin iki katını aşarsa sayfasındadır.
5. Tüm şartların özetini tarımsal sulama GES rehberinde bulabilirsiniz.