Çatı GES için lisans ya da şirket gerekir mi?

Hayır, evinizin ya da işyerinizin çatısına kuracağınız güneş santrali için üretim lisansı almanız ve şirket kurmanız gerekmez. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 14. maddesi yenilenebilir kaynaklı, belirli güç sınırları içindeki tesisleri bu iki yükümlülükten muaf tutar; ayrıntılı usulü ise Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği düzenler. Muafiyet başvuru yükümlülüğünü kaldırmaz: şebekeye bağlanacak her tesis için dağıtım şirketine başvuru yapılır.

Muafiyetin dayanağı: Kanun md. 14 ve Yönetmelik md. 5

Kanun, lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf faaliyetleri tek tek sayar. Çatı uygulamalarını ilgilendiren başlıca bentler şunlardır:

1. Kurulu gücü en fazla bir megavat olan yenilenebilir kaynaklı tesisler (Kanun md. 14/1-b; Yönetmelik md. 5/1-c). Cumhurbaşkanı bu üst sınırı kaynak bazında beş katına kadar artırmaya yetkilidir (Kanun md. 14/2).
2. Ürettiği enerjinin tamamını şebekeye vermeden kullanan, üretimi ve tüketimi aynı ölçüm noktasında olan yenilenebilir tesisler (Kanun md. 14/1-d; Yönetmelik md. 5/1-ç).
3. Bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücüyle sınırlı yenilenebilir tesisler; belediyeler, sanayi tesisleri ve tarımsal sulama tesislerinde bu sınır sözleşme gücünün iki katıdır (Kanun md. 14/1-g; Yönetmelik md. 5/1-h).
4. Şebekeyle hiçbir bağlantısı olmayan tesisler ve imdat grupları (Kanun md. 14/1-a; Yönetmelik md. 5/1-a ve b).

Yönetmeliğin amaç maddesi de aynı çerçeveyi çizer: tüketicilerin elektrik ihtiyacını kendi üretim tesisinden karşılaması için lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğü olmadan üretim yapabilecek gerçek ve tüzel kişilere uygulanacak usulü belirlemek (Yönetmelik md. 1). Başvuru hakkının gerçek kişilere de tanınması (Yönetmelik md. 10/1), şahıs olarak başvurmanın önünde bir engel olmadığını gösterir.

Muaf olmak, işlem yapmamak demek değil

Lisanstan muaf bir tesis de şebekeye bağlanıyorsa belirli bir süreçten geçer. Bu süreç rehberlerde ayrıntılı anlatılıyor; burada yalnızca muafiyetin neyi kapsamadığını görmek yeterli:

Konu	Muafiyet sonrası durum
Üretim lisansı	Gerekmez (Kanun md. 14/1)
Şirket kurma	Gerekmez (Kanun md. 14/1)
Dağıtım şirketine başvuru	Gerekir, elektronik ortamda yapılır (Yönetmelik md. 10/1)
Bağlantı anlaşması ve proje onayı	Gerekir (Yönetmelik md. 17)
Kabul ve sistem kullanım anlaşması	Gerekir (Yönetmelik md. 18–19)
Denetim	Kurum tarafından yapılır (Yönetmelik md. 31)

Başvurunun hangi kuruma yapıldığını Çatı GES başvurusu nereye yapılır? sayfasında, aşamaları ise başvuru adımları ve belgeler rehberinde bulabilirsiniz.

Sınırlar ve istisnalar

Muafiyetin sınırları, en çok kurulu güç hesabında önem kazanır:

• Sözleşme gücü tavanı. 5/1-c bendi kapsamında kurulacak tesisin kurulu gücü, ilişkilendirileceği tüketim tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünü geçemez (Yönetmelik md. 7/10). Aynı ölçüm noktasındaki çatı başvurularında da hem sözleşme gücü hem de 5/1-c bendindeki güç aşılamaz (Yönetmelik md. 11/3).
• Güneşte yalnızca çatı ve cephe. Aynı ölçüm noktasında, dağıtım tesisi niteliğinde tesis kurmadan yapılan güneş uygulamaları ancak çatı ve cephe üzerinde gerçekleştirilebilir (Yönetmelik md. 11/3).
• Bazı bentlerde güç tavanı yok. (ç) ve (h) bentleri dahil birçok bent için kurulu güç üst sınırı uygulanmaz (Yönetmelik md. 5/6); bu tesislerde sınırı sözleşme gücü ve şebeke kapasitesi belirler.
• Aynı dağıtım bölgesi şartı. Üretim ve tüketim tesisleri, (h) bendi dışında aynı dağıtım bölgesinde olmalıdır (Yönetmelik md. 5/5).
• Piyasada serbest satış yok. Lisanssız üreticiler bu üretimleri için ikili anlaşma yapamaz ve organize toptan piyasalarda satış yapamaz (Yönetmelik md. 24/5). İhtiyaç fazlası yalnızca görevli tedarik şirketi aracılığıyla YEKDEM kapsamında değerlendirilir (Yönetmelik md. 5/2).

Kurulu gücün evinizde pratikte neye göre belirlendiğini Evime en fazla kaç kWp GES kurabilirim? sayfası ayrıca ele alıyor. Sözleşme gücü kavramı için sözlük maddesine bakabilirsiniz.

Somut örnek: 5 kWp’lik bir ev sistemi

Ankara’da bir müstakil evin sahibi, kendi mesken aboneliğine bağlı olarak çatıya 5 kWp’lik bir sistem kurmak istesin. PVGIS verisine göre Ankara il merkezinde 1 kWp yılda 1.484 kWh/kWp üretiyor; 5 kWp için bu, yılda yaklaşık 7.418 kWh demek. Bu tesis:

• yenilenebilir kaynaklıdır ve bir megavatın çok altındadır, yani Kanun md. 14/1-b kapsamındadır;
• aboneliğin sözleşme gücünü aşmadığı sürece Yönetmelik md. 7/10 ve 11/3 sınırlarını sağlar;
• 25 kW’a kadar tip proje hazırlanması uygun görülen, üretimi ve tüketimi aynı noktadan bağlı tesisler arasında yer alabilir; bu grup için Kurum’un belirlediği usul ve esaslar uygulanır (Yönetmelik md. 11/1).

Ev sahibi bu tesis için lisans almaz, şirket kurmaz; kendi adına başvurur. Aynı kişi, çatısını başka bir ile taşıyıp orada tüketmek isteseydi aynı dağıtım bölgesi şartına takılırdı. 25 kW’a kadar olan sistemlerin ayrıntıları için 25 kW altı çatı GES rehberine bakabilirsiniz.

Sık karıştırılan noktalar

• "Lisanssız" ile "izinsiz" aynı şey değildir. Tesisin projesinin Bakanlık ya da yetki verdiği kuruma onaylatılması ve kabul işlemleri teknik mevzuata göre yürütülür (Yönetmelik md. 17/1 ve 18/2). Standartlara uymayan tesis, can ve mal güvenliği riski varsa bildirim beklenmeden şebekeden ayrılabilir (Yönetmelik md. 6/3).
• Muafiyet kişiye değil tesise bağlıdır. Aynı kişi birden fazla tüketim tesisi için ayrı başvurular yapabilir; her tesis kendi sözleşme gücü ve bağlantı noktası üzerinden değerlendirilir. Ancak sonuçlanmamış bir başvuru varken aynı yere aynı kişi ikinci başvuruyu yapamaz (Yönetmelik md. 10/8).
• Tesisin devri mümkündür ama koşulludur. Kabulü yapılmış bir tesis, kapasite tahsisini sağlayan şartları taşıyan başka bir kişiye devredilebilir (Yönetmelik md. 35/1).

Ne yapmalısınız?

1. Faturanızdaki abone grubunu ve sözleşme gücünü öğrenin. Muafiyet bentlerinin çoğu sözleşme gücüne bağlanmıştır.
2. Tesisin hangi bende gireceğini netleştirin. Aynı ölçüm noktasında, ihtiyaç fazlasını satmayı düşünüp düşünmediğiniz; (c), (ç) ve (h) bentleri arasındaki seçimi etkiler. (ç) bendinde şebekeye verilen enerji için ödeme yapılmadığını unutmayın (Yönetmelik md. 26/5).
3. Kurulu gücü hesaplayın. Kaç kWp gerekir aracı tüketiminize ve ilinize göre bir başlangıç değeri verir.
4. Güncel mevzuatı kontrol edin. Yönetmeliğin son değişikliği 2 Nisan 2026 tarihli ve 33212 sayılı Resmî Gazete ile yapıldı; madde numaraları ve sınırlar bu metne göredir. Genel çerçeve için yönetmelik özeti rehberini okuyabilirsiniz.
5. Başvuruyu kendi adınıza, ilinizdeki dağıtım şirketine yapın. Muafiyet kapsamındaki bir tesis için aracı bir şirket kurmanız ya da lisans başvurusu yapmanız gerekmez.